مراسم سنتی گلاب گیری کاشان

گلاب قمصر
+1
اشتراک

مراسم سنتی گلاب گیری کاشان

 

گلاب گیری کاشان یکی از سنت‌های قدیمی و زیبا هست که هرسال مردم کاشان این مراسم را با آداب‌ورسوم دیدنی برگزار می‌کنند. مراسم گلاب گیری باعث شده گردشگران زیادی برای دیدن مراسم بیایند. گلاب گیری اصول خاصی دارد که در ادامه مقاله به آن می‌پردازیم.

 

تاریخچه گلاب گیری کاشان

آثار باستانی کشف‌شده  نشان می‌دهد که گلاب و گلاب گیری در ایران و کاشان از عمری طولانی برخوردار است.

بااینکه ایرانیان از چندین هزار سال پیش گل محمدی می‌کارند و این گل از گیاهان بومی ایران به شمار می‌رود ولی آیین گلاب گیری از هزار سال پیش شروع‌شده و راهش را به دنیای امروز بازکرده است.

تا جایی که اکنون کاشان به‌عنوان قطب گلابگیری جهان شناخته‌شده و حجم زیادی از گلاب‌های تولیدی به خارج از کشور صادر می‌شوند. 

گلاب گیری کاشان

 

رسم گلاب‌گیری

یکی از رسومات جالبی که ما در کشورمان به‌عنوان گلاب‌گیری کاشان می‌شناسیم، آیین و رسم گلابگیری است که بسیار خاص است. یکی از زیباترین بخش‌های سنتی و فرهنگی که در برخی از شهرها و به‌صورت خاص شهر کاشان نمود پیدا می‌کند.

رسم گلاب‌ گیری یکی از زیباترین و شاید خوش‌بوترین کارهایی است که امروزه تبدیل به یک جاذبه‌ی گردشگری شده است.

یکی از لطیف‌ترین، زیباترین و خوشبوترین صنایعی که در ایران وجود دارد، گلاب‌گیری است.

برای تولید گلاب، معمولاً از گل محمدی استفاده می‌شود. برای این مراسم گل محمدی را با یک آیین و مراسم خاص که از گذشته‌های دور وجود داشته می‌چینند و پس از فرستادن صلوات به‌محض رؤیت گل، آن‌ها را برای مرحله‌ی بعدی آماده می‌کنند.

در مرحله‌ی بعدی ازگل‌ها که انواع مختلفی دارند، در داخل دیگ‌های مخصوص می‌ریزند و سپس آن‌ها را تحت حرارت می‌گذارند. در زمان گلاب‌ گیری پس از انجام این عملیات دیگر کمتر گل رز و یا گل محمدی بازی را بر سرشاخه‌ها می‌بینید.

 

آن‌ها چگونه جشنواره بهار و گلاب را جشن می‌گیرند؟

اکنون مردم در بهار با استقبال از گل‌های اردیبهشت و خرداد، با سازهای سنتی موسیقی ایران از خانه‌های خود بیرون می‌آیند. بهار کاشان راکمی متفاوت از سایر مقاصد برتر گردشگری در ایران می‌کند. سرزنده‌تر و زیباتر است.

در بعضی از قسمت‌ها، جشنواره هنوز به سبک سنتی خود برگزار می‌شود. مردم هنوز هم گل‌ها را روی الاغ‌ها و شترها به کارگاه‌ها می‌برند و آن‌ها را با موسیقی و رقص همراهی می‌کنند.

در طی سال‌های اخیر، گلابگیری (ساخت گلاب) شامل بسیاری از مراسم جالب بوده است. به‌عنوان‌مثال، در بعضی از بخش‌ها، این کار عمدتاً توسط نابینایان انجام می‌شود و سودهای مالی مستقیماً به کمک افراد بی‌بضاعت و فقیر می‌رود.

در برخی از بخش‌های دیگر، مردم تصمیم می‌گیرند که در طول جشنواره عروسی خود را برگزار کنند، این اعتقاد رادارند که زندگی آغازشده بنابراین به سعادت ابدی ختم می‌شود.

 

کاربرد اسانس گل محمدی

اکثر شرکت‌های تولیدکننده ادکلن در اروپا برای ساخت عطر از روغن اساسی گل قمصر استفاده می‌کنند. همین امر باعث شده تا مدت‌ها عطر و گلاب قمصر به‌عنوان یک محصول نامی باقی بماند. در شهرت قمصر همین بس که خانه خدا، کعبه هرروز با اسانس خالص محمدی این شهر شسته می‌شود.

مراحل گلاب گیری

عملیات گلاب‌گیری

اجاقی که از جنس گل و سیمان است را روشن کرده و در روی آن دیگ را قرار می‌دهند. بعدازآن که دیگ موردنظر داغ شد، گل‌های تمیز شده و آماده‌شده‌ی گل محمدی را در آن می‌ریزند و بر روی آن بیشتر از ۸۰ لیتر آب می‌ریزند. بعد از ترکیب کردن آب و گل باهم بر روی آن تغار مسی را که نقش درپوش را دارد می‌گذارند.

توجه داشته باشید که برای درست عمل آوردن گلاب باید تمامی روزنه‌ها و منافذ ابز را به هر صورتی مسدود کرد.

با این کار از هدر رفتن بخارهای گلاب جلوگیری می‌شود. یادتان نرود که این‌یک رسم است که بر روی درب دیگ وزنه‌های سنگین قرار می‌دهند تا سنگین‌تر شود و درنتیجه گلاب خالص‌تری به عمل بیاید.

درباره‌ی پارچ‌های گلاب‌گیری هم باید این را بدانید که باید حداقل ۳۰ سانتی‌متر لبه‌ی پارچ از آب بیرون باید تا آب و گلاب باهم مخلوط نشوند.

مرحله دوم گلاب گیری

پس‌ازاین که نقطه‌ی جوش به حدی مناسب رسید، گلاب و بخار به حدی در لوله بالا می‌آیند که بخار گلاب به سمت پارچ برود. بعدازآن هم محیط داخلی پارچ باعث سرد و گرم شدن می‌شود و مایع گلاب به وجود می‌آید. جالب است بدانید که برای ۵۰ لیتر گلاب باید ۵ ساعت وقت صرف شود.

درحالی‌که گلاب به‌عمل‌آمده، پس از سرد شدن آن را در شیشه‌ای می‌ریزند و بعد از بستن درب آن، دور آن را روغن گل محمدی می‌مالند تا بوی آن را بگیرد.

روش های مختلف گلاب گیری

درباره‌ی گلاب‌ گیری باید بدانید که در هر گوشه‌ی کاشان رسم خود را دارد و همه جای این شهر با همدیگر گلاب‌گیری‌شان یکسان نیست.بعضی‌ها شیب لوله را دست‌کاری می‌کنند و برخی لوله‌ی انتقال گلاب را. برخی هم پارچ را در محیط استخر مانند قرار می‌دهند تا آب سرد سرتاسر آن را فرابگیرد و اسانس گل بیشتری از آن متصاعد شود.

وجود در دیگی از جنس سفال و پارچ سرد از تجزیه‌ی اسانس گل آسان جلوگیری خواهد کرد و شیب لوله هم نیز باعث تنظیم جرم حجمی مواد لازم برای تکمیل گلاب می‌گردد.

خیلی‌ها برای دیدن مراسم گلاب‌گیری از اقصی نقاط کشور و حتی جهان به سمت کاشان و قمصر می‌روند تا از نزدیک این رسم و آیین زیبا را ببینند. این رسم زیبا خود این روزها تبدیل به یکی از جاذبه‌های فصلی در کاشان شده است که خواهی‌نخواهی اسم و شهرت بسیاری برای کاشان و نواحی مختلفش به وجود آورده است.

rose water collection in Kashan

 

نکاتی درباره‌ی رسم گلاب‌گیری

  • گلاب قمصر از تمامی گلاب‌های جهان هم‌درجه‌ی خلوصش بیشتر است و هم عطروطعمی دیگر دارد.
  • گلاب ازنظر درجه‌ی خالص بودن به چند دسته‌ی مختلف تقسیم می‌شوند: گلاب سنگین، گلاب سبک، گلاب دوآتشه، گلاب سه گل، پلاب پس آب و گلاب زیر عطری.
  • آیین و رسم گلابگیری از هزار سال پیش تا به الآن ادامه داشته است.
  • شعله‌ی آتش باید ملایم و کم باشد.
  • شعله نباید نوسان داشته باشد.
  • نباید سر دیگ و پارچ سریعاً برداشته شود.

زمان گلاب‌گیری در کاشان چه تاریخی است و در کدام شهرها برگزار می‌شود؟

از اواسط اردیبهشت تا دو سه هفته بعدش، مهمانان زیادی برای تماشای مراسم گلاب‌گیری راهی کاشان می‌شوند.

قمصر:

قمصر در ۳۰ کیلومتری جنوب کاشان قرارگرفته و هرچند که نام گلاب بیشتر با قمصر گره‌خورده ولی در سایر شهرهای کاشان مثل نیاسر و روستاهایی همچون ون، سده و وداقان نیز گلاب‌گیری انجام می‌شود

به‌خصوص در وادقان و ون در ۵۰ کیلومتری شمال کاشان، جایی که باغ‌های زیادی دارد و گلاب غلیظ‌تری نیز به دست می‌آید.

نیاسر:

نیاسر در ۳۰ کیلومتری غربی کاشان واقع‌شده و جدا از مراسم تماشایی گلاب‌گیری، آبشار نیاسر، بنای چهارطاقی روی تپه‌های غرب نیاسر و  آتشکده نیاسر ازجمله جاهای دیدنی‌اش هستند، جایی که فقط مختص کاشان است

گلاب گیری

انواع گلاب

گلاب سنگین (درجه‌یک): 

گلابی که 100 میلی‌لیتر آن حداقل 35 میلی‌گرم اسانس داشته باشد و یا حداقل اسانس آن کم‌تر از 25 میلی‌گرم نباشد، درجه 1 است.

درواقع، گلابی سنگین است که با ریختن 30 کیلوگرم گل مرغوب، 40 لیتر محلول از آن به دست بیاید،نام دیگر آن گلاب 5 منی است. 

از هر یک کیلو گل محمدی حدوداً یک لیتر گلاب به دست می‌آید،مقدار 500 گرم اولیه گلاب که در روش سنتی استخراج می‌شود بسیار خوشبو است.

از دیگر ویژگی‌های اصلی تولید گلاب، استفاده از آب بسیار زلال و بهداشتی است. گلاب خوب باید کاملاً بی‌رنگ و فاقد هرگونه رسوب و ذرات خارجی باشد.

گلاب سبک (درجه‌دو):

 گلابی که از 15 کیلوگرم گل، 40 لیتر محلول به‌ دست می‌آید، درجه 2 است.

گلاب دوآتشه: 

 بعد از یک‌بار تقطیر و گلابگیری، به‌جای آب روی گل‌های دیگ، گلاب به‌دست‌آمده قبلی را بریزیم.

گلاب سه آتشه (سه گل):

  یعنی گلاب دوآتشه را دوباره با گل تازه تقطیر کنیم؛ به آن گلاب سه آتشه می‌گویند.

گلاب پس آب:

 این گلاب در حالتی که بعد از  تقطیر دوباره به تفاله‌های دیگ، آب اضافه کنیم و  تفاله‌های گل برای بار دوم تقطیر شوند، تهیه می‌شود. کیفیت گلاب پساب خوب نیست.

گلاب زیر عطری:

 این گلاب با پارچ مخصوص تهیه می‌شود. برای تولید آن به‌جای گرفتن 40 لیتر گلاب از 30 کیلوگرم گل، درنهایت 7 لیتر گلاب گرفته می‌شود. بیشتر گرفتن عطر آن مدنظر است.

 

+1
موفقیت

موفقیت از آن شماست

راه کار های نو برای رسیدن به موفقیت
کلیک کنید
تبلیغات

محل تبلیغ شما

تبلیغات

مطالب مرتبط

ارسال دیدگاه

لطفا دیدگاهتان را مرتبط با مطلب بالا ارسال نمایید، پر کردن فیلد های ستاره دار الزامی می باشد.