تاریخ: ۱۹:۰۳ :: ۱۳۹۷/۰۲/۰۲
یک زمین زیادتر نداریم

شواهد موجود در طبیعت و حال و روز فعلی محیط زیست موفقیتی را در راستای مراقبت از آن نشان نمی‌دهد، خشک شدن رودخانه‌ها و تالاب ها، آلوده شدن آب و خاک و نابود شدن جنگل‌ها و مراتع گواه این مدعا است.         اگر چه این وضع در مورد محیط زیست تمام دنیا […]

شواهد موجود در طبیعت و حال و روز فعلی محیط زیست موفقیتی را در راستای مراقبت از آن نشان نمی‌دهد، خشک شدن رودخانه‌ها و تالاب ها، آلوده شدن آب و خاک و نابود شدن جنگل‌ها و مراتع گواه این مدعا است.     یک زمین زیادتر نداریم
    اگر چه این وضع در مورد محیط زیست تمام دنیا صادق است، اما شدت و ناتوانی دارد، در کشور ما این خراب کردن زیادتر دیده می‌شود، به طور مثال تولید پسماند در ایران سه برابر نرمال جهانی است یا رده دهم را در تولید گاز‌های گلخانه‌ای دارد، فرسایش خاک در کشور به مرز اخطار دست یافته و سرانه آن دو میلیارد تن است.
با کنار هم قرار دادن آمار و رتبه‌ها می‌توان دریافت که حال محیط زیست ایران و زیستمندان آن خوب نیست، جدای از تمام اینها، انواع آلودگی‌های شیمیایی و خانگی نیز مزید بر علت است که باعث می‌شوند تا توجه بیشتری به این مقوله دارا باشیم.
در حقیقت توسعه ناپایدار فعالیت‌های صنعتی، شهری، معدنی و کشاورزی از عاملان عمده خراب کردن خاک به شمار می‌روند؛ بر این اساس، در ایران با هدف جلوگیری از خراب کردن زیادتر، لایحه مراقبت از خاک تهیه گردید که حالا مراحل انتهایی ارزیابی را در کمیسیون‌های تخصصی می‌گذراند و با تصویب آن وظیفه ها تمام دستگاه‌ها در راستای مراقبت از خاک مشخص می‌شود.
این لایحه با مشارکت وزارت جهاد کشاورزی و سازمان مراقبت محیط زیست در دو بخش کلیدی فرسایش و آلودگی خاک تدوین گردید و با تصویب آن برای نخستین بار راهبردها، سیاست‌ها و خط مشی‌های مدیریت، مراقبت و بهره برداری پایدار از مراجع خاک، معیار‌ها و شاخص‌های آلودگی و خراب کردن خاک و اصول فنی بهره برداری پایدار حسب کاربری‌های متفاوت مراجع خاک کشور تدوین و اجرا می‌شود.
این قبیل مشکلات محیط زیستی دامن تمام و یا زیادتر کشور‌های جهان را گرفته است به همین علت برای نخستین بار در ۲۲ آوریل سال ۱۹۷۰ مبحث روز زمین پاک مطرح گردید و امروزه توسط ۱۹۳ کشور در دنیا گرامی داشته می‌شود تا آگاهی اشخاص در مورد روز جهانی زمین پاک را پهنه بخشد، مناسبتی که سال کنونی معضل زباله‌های پلاستیکی را هدف قرار داده است.
علی مریدی مدیر کل دفتر آب و خاک سازمان مراقبت محیط زیست روز یکشنبه در گفت: وگو با خبرنگار علمی ایرنا اظهار کرد: سال کنونی شعار جهانی روز زمین پاک ‘ انتهاء آلودگی پلاستیک ‘ انتخاب شده است، آلودگی پلاستیک علاوه بر اینکه ظاهر طبیعت را نازیبا می‌کند برای محیط طبیعی بویژه حیوانات هم مشکل ساز می‌شود که سازمان محیط زیست نیز متناسب با آن شعار ملی این روز را ‘ نه به کیسه‌های پلاستیکی ‘ انتخاب نموده است.
وی اضافه کرد: علت انتخاب این شعار برای روز ملی زمین پاک، استفاده بی رویه پلاستیک در چند سال موخر در کشور است که به معضلی برای محیط زیست کشور مبدل شده است، زیرا ماندگاری چند صد ساله پلاستیک در طبیعت باعث آلودگی خاک و گاه آب می‌شود.
ایران در جایگاه هفدهم پرجمعیت‌ترین کشور‌های جهان قرار دارد، با این وجود از نظر استفاده فرآورده ها پلاستیکی در میان پنج کشور پرمصرف است، به عبارت دیگر استفاده از پلاستیک در کشور بالاتر از متوسط سرانه جهانی است.
پلاستیک با توجه به ماندگاری ۲۰۰ تا ۵۰۰ ساله آن در طبیعت و نیز خسارات فراوان و گاه جبران ناپذیری که در طول این مدت به محیط زیست وارد می‌کند، ماده‌ای مخرب برای محیط زیست، طبیعت و تمام زیستمندان موجود در آن به شمار می‌رود.

*** برنامه منسجمی برای مراقبت از خاک وجود ندارد
مریدی با اشاره به اینکه خاک کشور علاوه بر پلاستیک با آلودگی‌های دیگری نیز روبروست گفت: حقیقت این است که چه از نظر بحث مراقبت فیزیکی و چه از لحاظ آلودگی خاک، برنامه منسجم و دقیقی وجود ندارد که بر این اساس مشکلات زیادی را متحمل شده ایم و اگر این روند به همین فرایند جلو رود در آینده نه چندان دور چالش‌های بیشتری خواهیم داشت که بروز ریزگرد‌ها در قالب فرسایش خاک یکی از این مشکلات است.

*** پر شدن سد‌ها زودتر از موعد دستاورد فرسایش خاک
مریدی در ادامه به فرسایش آبی خاک نیز اشاره نمود و گفت: فرسایش آبی همان شسته شدن بستر رودخانه‌ها و مراجع طبیعی متاثر از آب است که خسارات و تاثیر آن را می‌توان در کاهش عمر مفید سد‌ها دید، به عنوان مثال سدی که قرار بود ۵۰ یا ۱۰۰ سال برق تولید کند به خاطر وارد شدن بیشتر از حد رسوبات خاک به داخل مخزن، زودتر از حد مرسوم پر و کارکرد آن دچار اشکال شده و در حقیقت عمر مفید آن کاهش یافته است.

این مطلبو از دست ندید!  قارچ های سمی قابل شناسایی نیستند/کارهای پیشگیرانه بر علیه قارچ سمی

*** آغاز پژوهش ها سرانه فرسایش بادی
وی گفت: در راستای سرانه فرسایش بادی مطالعه علمی و دقیقی در کشور صورت نگرفته است، اما جدیدا مطالعاتی را در سطح کشور آغاز نموده ایم، البته شناسایی منشاء فرسایش بادی در کشور پیشینه دارد، اما تدقیق و چند برابر شدن آن در چند سال گذشته به خاطر سرعت یافتن فرسایش‌های بادی و آبی، صورت نگرفته که حالا در حال به روز کردن این اطلاعات هستیم.
مدیر کل دفتر آب و خاک سازمان مراقبت محیط زیست اضافه کرد: قسمتی از کانون‌های گرد و غبار نیز شناسایی شده و در حال شناسایی کانون‌های جدید هستیم.

وی در مورد اینکه با توجه به اهمیت مبحث و رشد فزاینده کانون‌های گرد و غبار به چه سبب آمار دقیقی از آن‌ها در دست نیست گفت: در چند سال موخر کانون‌های گرد و غبار بشدت افزایش یافته و پژوهش ها ما طبق این شتاب نبوده به همین علت عدد صحیحی از سرانه فرسایش خاک و این کانون‌ها در کشور نداریم.

*** سموم کشاورزی تهدید دیگر آب و خاک
مریدی در مورد دیگر آلاینده‌های خاک گفت: یکی از با اهمیت ترین مراجع تهدید کننده خاک سموم کشاورزی است که بخش عمده‌ای از آن منتج به آلودگی خاک می‌شود و پس از ان هم در اثر بارش منتج به آلودگی آب می‌شود که این مسئله هم بدنه خاکی و هم بدنه آبی کشور را با مشکل رو به رو می‌کند.
وی تاکید کرد: تمام مولفه‌های محیط زیست با اهمیت هستند، اما آب و خاک بر روی تولید غذای سالم تاثیر بسیار زیادی دارد، گیاهی که دام استفاده می‌کند و بعد غذای آدم می‌شود اگر از ابتدا از آب و خاک آلوده تغذیه کرده باشد، سر انجام غذای ناسالمی بر سر سفره‌های ما قرار می‌گیرد.
مریدی با اشاره به آلودگی آب و خاک به فلزات سنگین و سموم شیمیایی گفت: این‌ها مواردی است که وارد چرخه مواد غذایی می‌شوند و آن‌ها را آلوده می‌کنند که تمام این‌ها مشکلات خاص خودش را خواهد داشت.
وی در مورد تاثیر فاضلاب‌های شهری روی آب و خاک گفت: در زیادی مورد ها می‌شنویم که به طور مثال آب یک منطقه آلوده به نیترات است که در حقیقت تاثیر فاضلاب‌های شهری بر مراجع آبی است، در حقیقت دفن فاضلاب به روش سنتی این مشکلات را ایجاد می‌کند، زیرا باعث می‌شود آلودگی‌ها به مرور زمان به خاک و مراجع آب زیر زمینی نفوذ کنند در حالی که می‌توانیم با دفن اصولی و بهداشتی فاضلاب از مراجع آبی خود حراست و به عنوان خوب ترین آب شرب از آن‌ها استفاده نماییم.

*** لایحه مراقبت از خاک منتظر تصویب
مریدی درمورد لایحه مراقبت از خاک گفت: لایحه مراقبت از خاک در حال گذراندن آخرین نشست ها ارزیابی در کمیسیون‌های تخصصی مجلس است که امید داریم تا اواسط اردیبشهت ماه به انتهاء برسد و وارد صحن مجلس گردد.
وی با تاکید بر اینکه در این لایحه بحث حوادثی که منتج به آلودگی خاک می‌شود دیده شده اضافه کرد: بروز حوادثی مثل شکستن خطوط جابه جایی مواد نفتی، تصادفات جاده‌ای که منتج به آلودگی خاک می‌شوند در این لایحه دیده است که امید داریم با مشارکت نمایندگان مجلس این لایحه هر چه سریعتر در صحن ارزیابی و تصویب گردد.
تشکیل یک سانتیمتر خاک در کشور به ۱۰۰ تا هزار سال زمان احتیاج دارد، علاوه بر این هزینه برطرف آلودگی یک متر مکعب خاک به روش‌های متفاوت بین ۵۰ تا ۵ هزار دلار هزینه احتیاج دارد به همین علت مراقبت از این مولفه زیست محیطی از اهمیت زیادی بهره مند است و باید در مراقبت از آن کوشا باشیم.