تاریخ: ۱۱:۳۶ :: ۱۳۹۷/۱۰/۲۳
کهگیلویه و بویراحمد زیستگاه پلنگ ایرانی

به گزارش راهنمای سفر من به نقل از  گروه استان های باشگاه خبرنگاران جوان از یاسوج  ، ، کهگیلویه و بویراحمد با مساحتی افزون بر ۱۶ هزار کیلومتر مربع سرزمینی ناهموار، کوهستانی و به نسبت مرتفع یکی از مستعدترین زیستگاه‌های بومی پلنگ ایرانی هست. جای جای این سرزمین بکر، رویایی و سرشار از مراجع خدادادی و طبیعی مامن و […]

به گزارش راهنمای سفر من به نقل از  گروه استان های باشگاه خبرنگاران جوان از یاسوج  ، ، کهگیلویه و بویراحمد با مساحتی افزون بر ۱۶ هزار کیلومتر مربع سرزمینی ناهموار، کوهستانی و به نسبت مرتفع یکی از مستعدترین زیستگاه‌های بومی پلنگ ایرانی هست.

جای جای این سرزمین بکر، رویایی و سرشار از مراجع خدادادی و طبیعی مامن و پناهگاه انواع گونه‌های جانوری و گیاهی هست.

ظرفیت‌های موجود زیست محیطی منطقه های مراقبت شده و گونه‌های گیاهی و جانوری امروزه از سرمایه‌های کلیدی و مراجع با اهمیت توسعه پایدار شمرده می‌شوند که سرمایه گذاری و تمرکز زیادتر بر روی این سرمایه با ارزش حتی در سطح ملی و کلان بسیار مفید و اثربخش در محافظت مراجع ملی و زیست محیطی هست.

کهگیلویه و بویراحمد با توجه به موقعیت اکولوژیکی و توپوگرافی خاص خود دارای پوشش گیاهی، جانوری و مراجع حیاتی متنوعی هست به گونه‌ای که افزون بر ۲۰ درصد پوشش جنگلی زاگرس را به خود اختصاص داده هست.

سیمای منطقه های مراقبت شده کهگیلویه وبویراحمد

هم اینک هفت منطقه مراقبت شده دنا با پهنه ۹۳ هزار و ۶۶۰ هکتار، دنای شرقی با پهنه ۲۸ هزار و ۲۰۲ هکتار، خاییز سرخ با مساحت ۳۳ هزار و ۲۳۵ هکتار، خامی با پهنه ۲۵ هزار و ۶۷۱ هکتار، دیل با ۱۰ هزار و ۳۸۱ هکتار، سولک با ۲ هزار ۴۲۸۷ هکتار و سیوک با ۱۲ هزار ۸۵۸ هکتار در این استان زیبای طبیعی وجود دارد.

کهگیلویه وبویراحمد علاوه بر این دارای پنج منطقه شکار ممنوع دربردارنده پادنای سمیرم، خرم ناز، لار و ماغر، حاتم و کوه تلرش هست.

 منطقه مراقبت شده دنا

منطقه مراقبت شده دنا یکی از غنی‌ترین منطقه های زیستی از لحاظ تنوع گیاهی و جانوری در ایران و جهان شمرده می‌شود که در سال ۲۰۱۰ میلادی برابر با ۱۳۸۸ هجری شمسی از سوی سازمان یونسکو به عنوان دهمین ذخیره گاه بیوسفری ایران و پانصد و پنجاهمین ذخیره‌گاه دنیا به ثبت دست یافته هست.

حیات وحش دنا معرف سیمای جانوری زاگرس شمرده می‌شود و با توجه به مراقبت مستمر محیط بانان این منطقه از اواخر سال ۶۹ تاحالا نیز این زیست بوم حیاتی محل رشد و تکثیر زیادی از گونه‌هایی با اهمیت بوده هست.

با اهمیت ترین پدیده طبیعی در دل این زیستگاه با ارزش، رشته کوه دناست که از شمال غرب به سمت جنوب غرب به طول ۹۰ کیلومتر امتداد یافته و با دارا بودن ۵۰ قله مرتفع بالای چهار هزار و ۵۰۰ متر در زمره نواحی با ارزش کوهستانی کشور و منطقه قرار گرفته هست.

منطقه مراقبت شده دنا که در شمال شهر یاسوج و شهر توریستی سی سخت، جنوب استان اصفهان و جنوب استان چهار محال و بختیاری در حوزه آبریز کارون قرار گرفته، منطقه‌ای کوهستانی هست که اختلاف ارتفاع بلندترین و پست‌ترین نقاط در این منطقه افزون بر سه هزار متر هست.

منطقه مراقبت شده دنای شرقی

این منطقه با پهنه ۲۰۲۸۲ هکتار واقع درحوزه استحفاظی شهرستان بویراحمد از بخش سردسری قرار دارد و طی مصوبه شورای عالی مراقبت محیط زیست به تصویب رسید.

دره‌های پر آب این منطقه در تامین آب رودخانه‌های مهمی، چون بشار نقش با اهمیت وحائز اهمیتی را ایفا می‌نماید.

این منطقه دارای تمامی ویژگی‌های طبیعی منطقه مراقبت شده دنا از حیث فول، فلور وسایر ارزش‌ها می‌باشد.

گونه‌های جانوری، چون خرس قهوه‌ای، پلنگ، گرگ در این منطقه زیادتر یافت می‌شود گونه‌های گیاهی این منطقه دربردارنده کلیه گونه‌های گیاهی واقع در منطقه مراقبت شده دنا هست.

منطقه مراقبت شده سیوک

این منطقه درازنظر تقسیمات جغرافیایی واقع در شهرستان دنا در استان کهگیلویه و بویراحمد قرار دارد.
پستاندارانی من جمله پلنگ، خرس قهوه‌ای، روباه معمولی، شغال، خرگوش، گرگ، کفتار، سمور، راسو، سنجاب سرشناس ایرانی سیاهگوش، تشی، چوله و خارپشت در این منطقه زیست می‌کنند.

این منطقه علاوه بر این دارای پوشش گیاهی بکر و پرندگان و خزندگان بی نظیری هست.

 منطقه مراقبت شده خائیز سرخ

این منطقه با پهنه ۳۳ هزار و ۳۳۳ هکتار واقع در حوزه استحفاظی در شهرستان‌های گچساران، کهگیلویه و بهبهان هست.
خائیز سرخ تپه ماهوری، کوهستانی، صخره‌ای با بارندگی هر ساله دست کم ۳۳۱ میلی متر و حداکثر ۶۷۱ میلی متر ودارای دست کم ارتفاع ۶۱۰ متر و حداکثر ۳۳۱۱ متر از سطح دریا هست. این منطقه در محدوده گرمسیری استان واقع هست.

پوشش گیاهی منطقه دربردارنده بلوط /گونه غالب/ و بنه، کلخنگ، بادام وحشی، ارژن، خوشک، زالزالک، گون، گیلاس وحشی، تگ و گیاهان دارویی و خوراکی اعم از آویشن، بن سرخ، تره، قارچ، برنجاس، پونه کوهی، حلپه، گل گاو زبان، کارده و گونه‌های از خانواده گندمیان بوده و گونه‌هایی مثل بن سرخ و کارده بدلیل بوته کنی در فراروی خطر انقراض هست.

گونه‌های جانوری منطقه دربردارنده کل و بز، کفتار، شغال، کاراکال، روباه، تشی، کبک، تیهو، بحری، دلیجه، خوک وحشی، خرگوش، سنجاب، سمور، جوجه تیغی، کبوتر، عقاب، شاهین، انواع کنجشک سانان، خانواده سبز قبا، دارکوب، هد هد، کمر کلی، بلبل، انواع مارمولک، افعی شاخدار، ماهیان من جمله کپور معمولی، کپور سر گنده، کپور گوشتخوار و کپور نقره‌ای هست.

منطقه مراقبت شده دیل

این منطقه در ضلع شمال و شمال غربی دوگنبدان مرکز شهرستان گچساران قرار دارد.
دیل منطقه‌ای هست تقریبا کوهستانی، تشکیل شده از بلندای و دره‌های عمیق و صخره‌های سخت و صعب العبور، انتهای ضلع غربی آن محدود می‌شود به قسمتی از سد مخزنی کوثر و دارای چشمه‌های بسیاری هست.

پوشش گیاهی منطقه دربردارنده بلوط گونه غالب و بنه، بادام، کلخنگ، زالزالک، گون و… جمعیت جانوری این منطقه دربردارنده گرگ، روباه، شغال، خرگوش، کفتار، کبک معمولی؛ تیهو، بحری و دلیجه هست.

البته گله‌های حدود ۱۰ تایی قوچ و میش بصورت مهاجر در این منطقه رویت می‌شود.

تنگ سولک در غرب تنگ بجک و در نزدیکی شهر لیکک، از توابع استان کهگیلویه و بویراحمد و در حدود ۴۵ کیلومتری غرب بهبهان قرار دارد.

 تنگ سولک بهمئی

این منطقه با پهنه ۱۷ هزار و ۶۵۲ هکتار واقع در حوزه استحفاظی شهرستان گچساران از بخش گرمسیری استان قرار دارد و کوهستانی تشکیل شده از بلندای و صخره‌های سخت و صعب العبور دارای راه‌های مکرر و چشم انداز‌های بسیار مهمی هست.

این اکوسیستم جنگلی در منطقه گرمسیری استان قرار دارد.

منطقه مراقبت شده خامین

حیات وحش خامین دربردارنده کل و بز، گراز، تشی، خرس، گرگ، پلنگ، کفتار، روباه، شغال، سمور، سنجاب زاگرس، جوجه تیغی و پرندگانی مثل کبک، کبک دری و در بلندای کبوتر جنگلی، کلاغ، کلاغ نوک قرمز، بلوط خوار، عقاب دو برادر، شاهین و در دامنه‌ها نیز تیهو یافت می‌شود. بار‌ها در خبر ها مکرر گزارش شده تصویرهایی از پلنگ ایرانی در کهگیلویه و بویراحمد ثبت شده هست و یا محیط بانان موفق به رویت این چنین نادر شده اند.

پلنگ ایرانی از رسته گوشتخواران (carnivopa) و تیره گربه سانان (felidae) بزرگ با بدن دراز و باریک، دست‌ها و پا‌های قوی، پنجه‌ها و ناخن‌های بزرگ، گوش‌هایی کوتاه و دم دراز هست.

رنگ بدن پلنگ ایرانی با خال‌های مشکی، سفید تمایلی به زرد یا خاکستری هست و طول بدن این حیوان تا ۱۶۰ سانتیمتر گاهی تا ۱۸۰ سانتیمتر و طول دم آن نیز تا ۱۰۰ سانتیمتر هست.

زیست بوم این جانور در نقاط جنگلی، کوهستان‌ها در بلندای زیاد تا سه هزار و ۵۰۰ هست و نواحی پر درخت، صخره‌ای و نزدیک به رودخانه‌ها را ترجیح می‌دهد، کمتر به پایین‌تر از کوهپایه‌ها می‌آید و به ندرت در دشت‌ها دیده می‌شود.

خوراک کلیدی این جانوار سُم دارانی مثل گوسفند، بز کوهی و گاهی خوک وحشی هست و هنگامی که این نوع شکار‌ها کمیاب باشند از پرندگان، جوندگان و حیوانات کوچک دیگر نیز تغذیه می‌کند.

پلنگ از گونه‌های جانوری پشتیبانی شده در ایران شمرده می‌شود و در فهرست قرمز IUCN در فراروی خطر قرار دارد که روند جمعیتی آن رو به کاهش هست.

ریاست اداره نظارت بر حیات وحش اداره کل محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد گفت: پلنگ، گربه سانی هست که جمعیت کلیدی آن در ایران باقی مانده و تقریباً در سراسر کشور زیست می‌کند، اما عاملان متعددی مثل شکار، طعمه مسمومیت و حوادث جاده‌ای زندگی این چنین با ارزش را تهدید می‌کند.

محسن پاکباز اضافه کرد: غذای مورد احتیاج برای پلنگ ایرانی در هر منطقه‌ای از کهگیلویه و بویراحمد موجود هست، زیرا که به وفور در زیادتر منطقه های استان طعمه هایی، چون گراز، کل و بز در طبیعت یافت می‌شوند.

 کهگیلویه وبویراحمد ظرفیتی بالقوه برای زیست پلنگ ایرانی

با توجه به اینکه سرشماری این چنین کمیاب امری دشوار هست آماری حقیقی از تعداد این چنین جانوری در کهگیلویه و بویراحمد در دست نیست، ولی با انتصاب دوربین در مکان رفت و آمد پلنگ ایرانی در سال‌های متمادی این چنین تصویربرداری گردید که نشانه این هست این منطقه زیستگاه مناسب این چنین جانوری هست.

این مطلبو از دست ندید!  بجنورد| طبیعت برفی اطراف بجنورد به روایت عکس

برای مثال تاحالا این حیوان نادر در کوه نور، خائیز، دنا و دیگر بلندای رشته کوه‌های زاگرس در استان کهگیلویه و بویراحمد رویت شده هست.

مدیرکل مراقبت محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد گفت: مأمورین محیط زیست برای نخستین بار در مرداد ماه سال گذشته یک قلاده پلنگ ایرانی را در منطقه کوه نور بخش سرفاریاب از توابع شهرستان چرام تماشا کردند.

محسن جعفری نژاد گفت: مأمورین یگان مراقبت در حاشیه کوه نور بخش سرفاریاب شهرستان چرام از این پلنگ عکس برداری نیز کردند.

رویت یک قلاده پلنگ در کوه نور کهگیلویه و بویراحمد

وی بیان کرد: تا قبل از این امکان حضور پلنگ در این منطقه ذی ربط به گزارش راهنمای سفر من به نقل از مردم محلی و رویت نشانه ها به جا مانده از این گربه سان بوده هست.

کوه نور با پهنه بیشتر از ۱۵ هزار هکتار در حوزه جنوبی شهرستان چرام استان کهگیلویه و بویراحمد قرار دارد.

کوه نور از منطقه های ایده ای شکار ممنوع اداره کل مراقبت محیط زیست استان هست.

مدیرکل محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد گفت: لاشه یک قلاده پلنگ ماده در منطقه شکار ممنوع خرم ناز در اردیبهشت ماه سال ۹۵ در شهرستان بویراحمد پیدا گردید.
محسن جعفری نژاد اضافه کرد: لاشه این پلنگ توسط محیط بانان درحالیکه یکی از توله هایش را به دنیا آورده بود کشف گردید.

کشف لاشه پلنگ در بویراحمد

وی گفت: طبق شواهد، این پلنگ در در خلال به دنیا آمدن دومین توله اش جان داد.

جعفری نژاد بیان کرد: بعد از رویت لاشه پلنگ، مبحث به سازمان مرکزی اعلام و لاشه پلنگ برای کالبد شکافی و ارزیابی کارشناسی دلیل فوت به اداره کل دامپزشکی استان انتقال یافت.

وی با بیان اینکه لاشه این پلنگ، توسط دامپرشک معتمد، کالبدشکافی شده هست عنوان نمود: طبق نظر دامپزشک معتمد این اداره کل، پلنگ، چهار توله آماده ولادت داشته هست که در در خلال ولادت توله دوم، جان داد.

وی با بیان اینکه نمونه برداری و آزمایش‌های لازم برای تشخیص دقیق دلیل فوت انجام شده هست گفت: بررسی‌های اولیه نشان می‌دهد که سبب فوت ماده پلنگ، سخت زایی بوده و به احتمال زیاد در خلال زایمان از بین رفته هست.

مدیرکل محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد دنبال کرد: نتیجه حتمی و پایانی در راستای دلیل فوت این ماده پلنگ و توله هایش بعد از مشخص گردیدن نتیجه حتمی تست اعلام خواهد گردید.

مدیرکل مراقبت محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد گفت: لاشه یک قلاده پلنگ در روستای بهره عنا در مهر ماه سال گذشته در شهرستان باشت پیدا گردید.

محسن جعفری نژاد اضافه کرد: لاشه این پلنگ را مأمورین محیط زیست استان در یک گشت زنی پیدا نمودند.

لاشه یک قلاده پلنگ دیگر در باشت پیدا گردید

وی گفت: هنوز سبب فوت این پلنگ معلوم نیست و سبب آن بعد از بررسی‌های کارشناسی اعلام خواهد گردید.

جعفری بیان کرد: بعد از کالبد گشایی، سبب فوت آن مشخص و اعلام خواهد گردید.

ریاست اداره محیط زیست کهگیلویه گفت: برای نخستین بار در منطقه مراقبت شده کوه خاییز در شهرستان کهگیلویه از توابع استان کهگیلویه و بویراحمد ۲ قلاده پلنگ کمیاب ایرانی توسط محیط بانان رویت گردید.

شمار پلنگ‌های ایرانی بالغ در سراسر منطقه های محل زیست آن بین ۸۷۱ تا یکهزار و ۲۹۰ قلاده تخمین می‌شود.

رویت پلنگ ایرانی برای نخستین بار در منطقه مراقبت شده خاییز کهگیلویه

روح الله عزیزی اضافه کرد: منطقه مراقبت شده خاییز در شهرستان کهگیلویه از انگشت شمار مناطقی هست که با کوشش و کوشش ۲۴ ساعته کارکنان و محیط بانان تنوع وسیع گیاهی و جانوری را در خود جای داده هست.

وی بیان کرد: کاهش طعمه بر اثر شکار بی رویه انسان‌ها، مزاحمت‌های انسانی، ساخت معدن، جاده سازی، جنگل زدایی، آتش سوزی، و چرای بیشتر از حد دام از عاملان خراب کردن زیستگاه این حیوان نادر در منطقه مراقبت شده خاییز هست.

عزیزی کم بودن محیط بان را از با اهمیت ترین مشکلات منطقه مراقبت شده خاییز عنوان نمود.

منطقه مراقبت شده خائیز با مساحت ۳۳ هزار و ۳۸۵ هکتار در مصوبه شماره ۱۶۳ به تاریخ ۲۳/۱۰/۷۷ شورای عالی مراقبت محیط زیست در ردیف منطقه های مراقبت شده کشور جای گرفت.

پوشش گیاهی منطقه بلوط بنه، کلخنگ، بادام وحشی، ارژن، خوشک، گون، گیاهان دارویی و گونه‌هایی از خانواده گندمیان هست و گونه‌های جانوری دربردارنده کل و بز، گرگ، کفتار، شغال، روباه، تشی، کاراکال، پلنگ و پرندگانی من جمله کبک، تیهو، بحری و دلیجه هست.

آیا زمینه ایجاد شده که این حیوانات با فراغ بال در سرزمین چهار فصل کهگیلویه و بویراحمد جست و خیز می‌کند.

مدیرکل مراقبت محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد در این زمینه گفت: منطقه های مراقبت شده این استان و در رأس آن‌ها منطقه مراقبت شده و پارک ملی دنا به طور مستمر مورد طمع شکارچیان بوده هست.

این‌ها همه نشانه‌هایی هست که پلنگ ایرانی در این منطقه از کشور سکنی گزیده هست پس در این میان وظیفه ما انسان‌ها برای مراقبت از آن‌ها چیست؟

جعفری نژاد گفت که هم اینک حدود ۱۲ گونه جانوری در این استان در فراروی تهدید قرار دارند.

 طمع شکارچیان به منطقه های مراقبت شده

وی گفت: گوزن زرد، کل و بز، کرکس مصری، فاخته خاوری، خرس و پلنگ ایرانی بعضی از این گونه‌های در فراروی تهدید در استان می باشند.

وی یادآور گردید: هفت هزار و ۵۷۶ گونه گیاهی در کشور وجود دارد که بیشتر از ۲ هزار گونه از این تعداد در کهگیلویه و بویراحمد هست.

جعفری نژاد دنبال کرد که هم اینک افزون بر ۴۸۰ گونه گیاهی نیز در کشور در فراروی خطر هست که هنوز پژوهش ها جامع در راستای گونه‌های گیاهی در فراروی خطر تهدید و انقراض در استان به‌دست نیامده هست.

البته بعضی آمار‌ها در سال‌های گذشته بیانگر از در فراروی خطر و حتی انقراض بودن حدود هشت گونه گیاهی در این استان هست.

سیر و موسیر، کرفس کوهی، آنغوزه و بیلهر من جمله گونه‌های گیاهی در فراروی تهدید و انقراض در کهگیلویه و بویراحمد عنوان شده هست.

وی تصریح نمود که کار تحقیقاتی و میدانی ارزیابی وضع سه گونه جانوری در استان دربردارنده خرس، پلنگ ایرانی و سیاه گوش نیز در بعضی منطقه های مراقبت شده استان شروع شده هست.
پلنگ ایرانی آن چنان که باید و شاید در کهگیلویه و بویراحمد امنیت جانی نداشته و چندین بار توسط شکارچیان بی رحم مورد اصابت گلوله قرار گرفته و بعضی از آن‌ها تلف شده اند.

برای نمونه ۱۲ شهریور ماه سال کنونی مدیرکل مراقبت محیط زیست کهگیلویه و بویراحمد بیان کرد که ۲ شکارچی متخلف ۲ قلاده پلنگ در روستای موگرمون شهرستان لنده از توابع این استان با صادر کردن رأی قضایی به ۲ سال حبس و پرداخت یک میلیارد و ۶۰۰ میلیون ریال جریمه نقدی محکوم گردیدند.

این ۲ توله پلنگ با اسلحه شکاری کشته گردیدند که این سانحه در منطقه موگرمون و حدود ۱۰ کیلومتری شهرستان لنده و ۶۰ کیلومتری منطقه مراقبت شده خاییز شهرستان کهگیلویه رخ داده هست.

علاوه بر این واقعه هجوم وحوش به دام‌های عشایر و روستاییان در منطقه های متفاوت استان داستانی تکراری هست که عمده آن‌ها پلنگ را به عنوان عامل هجوم به رمه‌ها معرفی کرده اند.

در مورد این واقعه‌ها آنچه جای سؤال دارد این هست که آیا این اتهامات به پلنگ حقیقت دارد یا منحصرا پیش بینی و تصور می باشند شاید جانوران گوشت خوار دیگری مسبب هجوم به دام‌ها بوده هست.

دامداران بی دریغ این شکارچیان شبانه را به تیر و رگبار می‌بندند تا شاید کمی از غم از دست دادن عده ای دام هایشان کم گردد.

شاید شناخت و آگاهی از لزوم وجود چنین جاندارانی در طبیعت توسط مردم، گرایش به شکار آن‌ها کم‌تر گردد و این حیوانات با حس امنیت بیشتری در طبیعت گام بردارند.

ریاست نظارت بر حیات وحش اداره کل محیط ریست کهگیلویه و بویراحمد فرهنگ سازی، آگاهی قسمتی، همکاری و معیت زیادتر مردم، جوامع محلی و سازمان‌های مردم نهاد برای مراقبت و صیانت از مراجع حیاتی و زیست محیطی من جمله وحوش بسیار ضروری هست.

تاحالا کلاس‌های آموزشی در مناطقی از استان برای جامع محلی تشکیل شده هست تا در این زمینه فرهنگ سازی گردد.

مرجع/ ایرنا