تاریخ: ۸:۰۹ :: ۱۳۹۵/۱۲/۲۸

به گزارش راهنمای سفر من به نقل از خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، نوروز به‌معنای روز نو است و در اصطلاح رایج این مرز و بوم به نخستین روز فروردین و رسیدن آفتاب به برج حمل و آغاز بهار، نوروز گفته می‎شود، برای این روز در میان ایرانیان و برخی اقوام و کشورهای دیگر آداب […]

به گزارش راهنمای سفر من به نقل از خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، نوروز به‌معنای روز نو است و در اصطلاح رایج این مرز و بوم به نخستین روز فروردین و رسیدن آفتاب به برج حمل و آغاز بهار، نوروز گفته می‎شود، برای این روز در میان ایرانیان و برخی اقوام و کشورهای دیگر آداب و رسومی وجود دارد.
احادیثی که در منابع روایی درباره این روز آمده‌اند با صرف‌نظر از سند آن‌ها، به‌لحاظ محتوا متعارض هستند؛ برخی آن‌را تایید و برخی نفی کرده‌اند.
با توجه به مطالبی که درباره اصل زمان و تغییر آن در عنوان اشارات گفته می‌شود به نظر می‎رسد رد و تایید در این روایات به‌لحاظ رسم‌های ناپسند و پسندیده نوروز باشد؛ یعنی روایت نفی درباره سنت‌های نادرست آن باشد و روایت تایید، سنت‌های خوب آن‌را تایید می‌‎کند.
این احتمال هم وجود دارد که روایت تایید، شاید به‌جهت نزدیک بودن این روز با حادثه غدیر و ولایت حضرت امیرمؤمنان علی(ع) باشد چراکه براساس برخی محاسبات ریاضی و نجومی، جریان غدیر در سال دهم هجرت در روز ۲۷ اسفندماه بوده است.پیامبراکرم(ص) نیز تا سه روز جهت بیعت گرفتن در سرزمین غدیر درنگ فرمودند پس نوروز سال دهم هجری هم‌زمان با غدیر بود.
گفتنی است برخی از سنت‌های خوب نوروز در شمار اموری است که اسلام به‌صورت کلی برآنها تاکید دارد؛ مانند نظافت و خانه‌تکانی، نیکوکاری، کمک به نیازمندان، به‌ویژه خویشان و بستگان، توجه به سالمندان، مهر و محبت به یکدیگر، صله‌رحم و دید و بازدید دوستان که بسا از این طریق کینه‌های دیرین زدوده می‎شوند و نیز از سنت‌های خوب آن، روی آوردن به پاکی و طهارت معنوی است که مؤمنان با رفتن به قبرستان‌ها و اماکن مذهبی و زیارت‌گاه‌ها به ذکر و دعا می‎پردازند و دعای «یا مقلب القلوب و الابصار، یا مدبر الیل و النهار و یا محول الحول و الاحوال حول حالنا الی احسن الحال» ورد زبان‌شان است.
بخشی از روایاتی که به امور یاد شده ترغیب دارند در این کتاب مفاتیح‌الحیاه آمده است و برای نمونه به روایتی درباره صله‌رحم بسنده می‎شود: امام باقر(ع) فرمود: «صله‌رحم موجب پاکی اعمال و رشد دارایی و دفع بلا و آسانی حساب و تاخیر اجل می‎شود».
نوروز در فرهنگ اسلامی
واژه «عید» در قرآن‌کریم تنها یک‌‌بار در آیه ۱۱۴ سوره مائده آمده است: «عیسی‌ بن مریم گفت: پرودگارا! برای ما از آسمان مائده‌ای فرست تا این روز برای ما و کسانی که پس از ما می‌آیند، عید باشد که تو بهترین روزی‌دهندگانی و آیت و حجتی از جانب تو برای ما باشد».
«عید» روزی است که در آن سود و منفعتی به دست بیاید و در شرع مقدس اسلام، روزهای غدیر، قربان و فطر عید نامیده می‌شوند که در عید اضحی، قربانی و در عید فطر، زکات فطره مطرح است و در غدیر، حضرت علی(ع) به امامت منصوب شدند. همچنین می‌توان گفت؛ عید آن روزی است که در آن نماز ویژه‌ای برگزار کنند یا روزی است که مجمعی در آن فراهم آید و یا آن‌که عید روزی است که خلق از ماتم به شادمانی «عود» کنند یا روزی است که تفاوتی میان درویش و توانگر نباشد یا آن‌که «عید» روز شریف و ارجمندی می‌تواند باشد.
همچنین، از آیه «مائده» استفاده می‌شود که حضرت عیسی مسیح(ع) روز نزول مائده را که سالروز وقوع یک معجره الهی در تاریخ است، برای همه انسان‌ها «عید» قرار داده است تا این روز، آیت و حجتی از جانب خداوند برای مردمان در تمامی اعصار بوده باشد و به میمنت این پدیده پربرکت همه ساله شادمانی و خجستگی آن روز تکرار شود. از آنجا که «مائده» به‌معنای خوان پُرنعمت، تنها دوبار در سوره مائده آمده است، می‌توان گفت؛ نزول رزق از آسمان به درخواست حضرت عیسی مسیح(ع) ویژگی خاصی داشته که به‌خاطر آن عنوان «مائده» را به خود گرفته است.
راغب اصفهانی می‌گوید: «مائده طبق و خوانی است که در آن طعام باشد که هم به آن طبق و هم به طعام مائده گفته می‌شود».
عید در این آیه اشاره دارد به نزول یک برکت آسمانی در پوشش طبق یا طبق‌هایی از طعام و خوردنی که می‌تواند تکرار و بازگشت آن روز نیز همان برکات را به همراه داشته باشد و از این جهت، آیت و حجتی دیگر از جانب خداوند متعال برای انسان‌ها و فرصتی دیگر برای ایجاد ارتباط با خدا و ذکر و یاد او در دل‌ها و زبان‌ها باشد.
چهارشنبه سوری
آتش، در ایران قدیم، مقدس و همپایه فرزند اهورامزدا شمرده می‌شد، از این‌رو پیش‌از نوروز به آتشکده‌ها می‌رفتند و آتش برمی‌افروختند و چون طبق برخی نقل‌ها در ایران هفته نبود، این مراسم در سیصد و شصتمین روز سال (روز بیست و ششم اسفندماه) برگزار می‎شد و معتقد بودند در این روز فَرورهای (ارواح) نیاکان به زمین فرود می‌آیند و این آتش برای راهنمایی آنهاست؛ ولی آتش افروختن و جستن از آن و شادی کردن در کنار آن، ترقه زدن و منفجر کردن مواد منفجره در چهارشنبه آخر سال، نه برهان عقلی دارد نه دلیل نقلی و نه منفعت ملی و جز خرافه و د رمواردی زیانباری غیرقابل جبران چیز دیگری نیست.
در هیچ یک از متون باقی‌مانده پیش از اسلام اشاره‌ای به جشن چهارشنبه سوری نشده است در اوستا، کتیبه‌های عیلامی، هخامنشی، اشکانی و ساسانی و نیز در متون پهلوی و حتی در روایت‌های مورخان یونانی درباره ایران نیز درباره جشن چهارشنبه سوری مستند و سخنی در دست نیست.
متون دوران پس از اسلام نیز در این‌باره تقریباً ساکت بوده‌اند، حتی در آثار محقق دقیقی همچون ابوریحان بیرونی نیز درباره آن توضیحی داده نشده است. نخستین و کهن‌ترین کتابی که در آن به آتش‌افروزی در جشن چهارشنبه سوری اشاره شده است کتاب تاریخ بخارا اثر ابوبکر محمدبن جعفر نَرشَخی ایت در این کتاب که به نام مزارات بخارا نیز شناخته می‌شود آمده است که وقتی امیرمنصور بن نوح سامانی در ماه شوال سیصد و پنجاه قمری به ملک نشست دستور داد که هنوز سال تمام نشده، در شب چهارشنبه، چنان‌که عادت قدیم است، آتش عظیم افروختند.
دومین متن کهن، شاهنامه فردوسی است که گفته است: «زخنجر همی آتش افروختند/ هوا و زمین را همی سوختند»
پس این‌کار سنت سئیه و ظلم به فرهنگ مردم بزرگ ایران است و نه تنها مبنای عقلی و نقلی ندارد، بلکه برخلاف نظم و امنیت و آسایش افراد و هم‌نوعان است و آزادی آنان را سلب می‌کند و آسیب‌ها و تلفات فراوان در پی دارد.
برای نوجوانان و جوانان یک جامعه عیب است که پدران و مادران برای رشد و سلامت آنان از جان و سلامت خود مایه بگذارند؛ ولی آنان بر اثر جهل علمی یا جهالت عملی، خود را بسوزانند و جامعه را نیز در اضطراب فرو ببرند! بلکه زیبنده کشور اسلامی این است که از این سنت دست بردارد و سنت‌های الهی مانند عید فطر، عید قربان، نمازجمعه و … را زنده کند.
امام رضا(ع) فرمود: «خدا رحمت کند کسی را که امر (سنت) ما را زنده کند» و در ادامه افزودند: «اگر مردم زیبایی‌های سخن ما را بدانند از ما پیروی خواهند کرد».