تاریخ: ۱۰:۴۱ :: ۱۳۹۶/۱۱/۲۷
مرد عنکبوتی ایران را بشناسید

مجله مهر: علیرضا زمانی جانورشناس جوانی است که این روزها کوشش و مطالعه اش را صرف عنکبوت های ایران و جهان کرده است. کسی که می اندیشد این موجودات کوچک و مهیب از مستلزم های بشدت ضروری جهان طبیعت اند. اگر اشتباه نکرده باشیم نقل این حکایت درباره«انیشتین» صدق می کند کسی که همگی وی […]

مجله مهر: علیرضا زمانی جانورشناس جوانی است که این روزها کوشش و مطالعه اش را صرف عنکبوت های ایران و جهان کرده است. کسی که می اندیشد این موجودات کوچک و مهیب از مستلزم های بشدت ضروری جهان طبیعت اند. اگر اشتباه نکرده باشیم نقل این حکایت درباره«انیشتین» صدق می کند کسی که همگی وی را به عنوان معروف ترین فیزیکدان تاریخ در دنیا می شناسیم. واقعه ی این  حکایت به زمانی برمی شود که از مالک این عنوان پرطمطراق در دنیا این سؤال را سؤال می کنند:  اگر زندگی انیشتین به فیزیک ختم نمی گردید سراغ چه حرفه ای می رفت؟ً پرسشی که انیشتین هم در جوابش بیان کرد:  پینه دوز! حتماً پینه دوز می ­شدم و به همه قول می دادم، انقدر پینه دوز قابلی باشم که آوازه انیشتین پینه دوز هم به پای آوازه انیشتین فیزیکدان می رسید. داستان این گزارش ما نیز دقیقاً به همین مبحث برمی شود واقعه ی انسان هایی که «موفقیت شغلی» را نه با کلیشه های منطقی و غیرعقلانی انسان های دور و اطراف که با «علاقه» خودشان قواره می کنند و تصمیم گیری می کنند سراغ هدف های بکر بروند و مسیرهای دست نخورده ای را انتخاب نمایند که تا کنون کسی لذت قدم گذاشتن در آنان را تجربه نکرده باشد. انسان هایی که کاشف رخدادهای اند و برنده مسیرهای تازه.
  مرد عنکبوتی ایران را بشناسید
علیرضا زمانی یکی از همین انسان هاست. جوان ۲۴ ساله ای که سراغ جانورشناسی  و سر انجام «عنکبوت شناسی» رفته است. این موجودات کوچک و به ظاهر مهیب برای ما، از نظر علیرضا زمانی یکی از مفیدترین موجودات روزی زمین اند که بودن شان از لزوم های با اهمیت جهان طبیعت محسوب می شود. چند روز قبل مهمان او بودم؛ کسی که موفقیت، آینده و رؤیاهای نوجوانی اش را در یک چیز پیدا کرده: عنکبوت!

بزم هیولاهای ریز نقش با چاشنی مطالعه

چند روز قبل مهمان او بودم؛ کسی که موفقیت، آینده و رؤیاهای نوجوانی اش را در یک چیز پیدا کرده: عنکبوت!نظیر خیلی های دیگر تصورمان از محل مطالعه و نگهداری  عنکبوت ها یک فضای آزمایشگاهی عجیب و غریب است. جایی با انواع و اقسام قفس های کوچک و بزرگ که قرار است با نهایت وسواس و احتیاط به ارزیابی این هیولاهای ریزنقش بپردازد؛ اما همین که خودمان را به محل گفت و گو با علیرضا زمانی می رسانیم همه چیز  رنگ و بوی دیگری به خود می گیرد و دیگر اثری از پیش فرض های فانتزی قبل نیست.  مرد عنکبوتی ایران را بشناسید      بزم عنکبوت ها و پژوهش ها علمی دانشمند جوان همه در اتاق کوچک علیرضا زمانی اتفاق می افتد.    محیط کوچکی که به محض پا گذاشتن در آن وارد قلمرو عنکبوت ها می شوید. از نمونه های پلاستیکی و عروسکی گرفته تا  نمونه های واقعی، موجوداتی که در جعبه های کوچک و بزرگ  و در طبقه بندی های پرخطر و غیرخطرناک درست کنار تخت خواب مالک شان، قرار است با هم یک همزیستی مسالمت آمیز  دارا باشند.

یک همزیستی مسالمت آمیز با حشرات

محدوده اتاق علیرضا منحصرا به حکمرانی عنکبوت ها ختم نمی توان به صورتی که می شود حضور چشمگیر مجسمه های کوچک و بزرگ کرگدن ها را هم احساس کرد و لابه لای معرفی انواع و اقسام عنکبوت از ملاقات سوسک ها، سوسری ها و عقرب های زنده هم مشعوف گردید.نخستین سؤال مان به صورت طبیعی در مورد عکس العمل اهل خانه و همسایه هاست؛ سوال مهیجی که آقای زمانی سر انجام خونسردی و سادگی به آن جواب می دهد: «خانواده؟ با این مبحث کنار آمده اند و مشکلی ندارند؛  مرد عنکبوتی ایران را بشناسید  
نخستین سؤال مان به صورت طبیعی در مورد عکس العمل اهل خانه و همسایه هاست؛ سوال مهیجی که آقای زمانی سر انجام خونسردی و سادگی به آن جواب می دهد: «خانواده؟ با این مبحث کنار آمده اند و مشکلی ندارند؛  اما از همسایه ها کسی نمی داند که من در اتاق از این موجودات حفظ می کنم» اتاقی که برای او محل استراحت و مطالعه است اما برای ما که شاید در زندگی روزمره مان از قتل یک سوسری معمولی هم عاجزیم و می ترسیم، حکم اتاق وحشتی را دارد که عنکبوت ها و عقرب ها از اقصی نقاط ایران با صلح و آرامش در آن زندگی می کنند.

نقطه شروع؛ملاقات با منزوی مدیترانه ای بود

از وقتی که به یاد می آورد به حیوانات و به موجودات زنده علاقه داشته است اما به عنکبوت ها بیشتر، تا جایی که خودش می گوید در دست نوشته های دوره بچگی اش هم می شود رد پای پیدا کردن عنکبوت ها و حفظ از آنان را پیدا نمود. اما یک اتفاق به صورت کلی مسیر زندگی وی را در جانورشناسی و عنکبوت شناسی تغییر می دهد آن هم پیدا کردن «عنکبوت منزوی مدیترانه ای» در حیاط خانه علیرضا است: « در دوره دبیرستان با مستندهای یک عنکبوت ­شناس کانادایی  به نام «ریک وست»آشنا گردیدم که در جنگل های امریکای مرکزی در پی عنکبوت های بزرگ جثه می گشت.  مرد عنکبوتی ایران را بشناسید      من از آن زمان تصمیم گرفتم عنکبوت شناس شوم. پژوهش ها پایه ای هم در مورد عنکبوت ها داشتم تا اینکه عنکبوت منزوی مدیترانه ای را در حیاط خانه مان پیدا نمودم.    با توجه به اطلاعاتم می دانستم عنکبوت خطرناکی است؛ پس از یک تحقیق متوجه گردیدم که برای این چنین از ایران هیچ گزارشی عرضه نشده؛ برای همین، این مبحث برای من انگیزه ای گردید تا وارد رشته ­ی زیست شناسی در دانشگاه تهران شوم، و نهایتاً آن گونه را برای نخستین بار از ایران گزارش کردم .بعد از این اتفاق می شود گفت که به شکلی زندگی من تغییر کرد.»

افتخار آشنایی با بیوه اروپایی، خشایار شا و میرشکار رامبد جوان

 «» «تارانتولای رز شیلی» از امریکای جنوبی، «بیوه اروپایی»، «منزوی مدیترانه ای»، «عنکبوت میرشکار خشایارشا»، «عنکبوت تور چادری فردوسی»، «عنکبوت گرگی آراگوگ»، «عنکبوت تورقیفی غارزی زمانی» و «عنکبوت میرشکار رامبد جوان»! همه و همه اسامی عنکبوت هایی است که در اتاق علیرضا زمانی افتخار آشنایی با آنان را پیدا می کنیم؛ نام هایی که هرکدام ثبت جهانی شده اند. آنان بنا بر ظاهر و زیستگاهی که در آن زندگی می کنند نامگذاری شده اند و پشت هر نام تشریح و فلسفه ویژه به خودش وجود دارد. به طور مثال «میرشکار خشایارشا» نام عنکبوتی است که یک عنکبوت شناس به احترام تاریخ ایران آن را انتخاب نموده است یا بنا بر توضیحات عنکبوت شناس جوان ما «بیوه اروپایی» یک نمونه پرخطر محسوب می شود؛  مرد عنکبوتی ایران را بشناسید   به طور مثال «میرشکار خشایارشا» نام عنکبوتی است که یک عنکبوت شناس به احترام تاریخ ایران آن را انتخاب نموده است یا بنا بر توضیحات عنکبوت شناس جوان ما «بیوه اروپایی» یک نمونه پرخطر محسوب می شود؛    این گونه از عنکبوت موقع جفت گیری جفت نر خودش را می خورد و عنکبوت نر هم کوشش می نماید تا از آن تغذیه کند برای همین وی را با این نام صدا می کنند. یا در جایی دیگر علیرضا زمانی در مورد فلسفه نام یکی دیگر از عنکبوت ها این طور توضیح می دهد.« « منزوی مدیترانه ای عنکبوت خطرناکی است، به شکلی که زهر آن  توان دارد موجب خراب کردن گلبول های قرمز، نارسایی کلیوی و حتی فوت شود. اما خوب است بدانید که به این خاطر به این عنکبوت منزوی مدیترانه ای بیان می کنند چون اگر کاری به کارش نداشته باشیم او هم کاری به کارمان ندارد. طبق معمول هم در انباری ها وجاهای تاریک زندگی می کند.»

این مطلبو از دست ندید!  اسب های وحشی و آزاد در طبیعت برفی گلستان + فیلم

عنکبوت «غارزی زمانی» را به نامم ثبت کردند

 » در کنار این اسامی جالب و بعضاً عجیب وغریب سراغ عنکبوت هایی می رویم که خود آقای زمانی آنان را شناسایی کرده است و بعد با نام هایی که انتخاب نموده آنان را به ثبت رسانده است. « « ما وقتی گونه ای را شرح می کنیم باید در یک مقاله ­ی علمی طولانی آن  را معرفی کنیم. این مقاله، مورد داوری قرار می گیرد، انتشار می یابد و سر انجام گونه های جدید به این طریق به ثبت می رسند. به طور مثال ما گونه ای را به نام فردوسی نامگذاری کردیم یا نام یکی دیگر را رامبد جوان گذاشتیم؛ مرد عنکبوتی ایران را بشناسید   یا “عنکبوت گرگی آراگوگ”  به طور مثال ما گونه ای را به نام فردوسی نامگذاری کردیم یا نام یکی دیگر را رامبد جوان گذاشتیم؛    یا “عنکبوت گرگی آراگوگ”  از خانواده عنکبوت های گرگی گونه ای است که منحصرا در ایران و در کرمان یافت می شود. این عنکبوت چون  شبیه به عنکبوت فیلم های هری پاتر بود این نام را برایش انتخاب کردیم. عنکبوت غارزی زمانی عنکبوتی است که توسط دو عنکبوت شناس روس به نام خودم ثبت شده، یا عنکبوت درزباف خلیج فارس که شخصاً آن را پیدا نمودم و منحصرا و منحصرا هم نمونه اش در ایران یافت می شود.»

کشف۳۰گونه جدید بدون هیچ حمایتی
   »   رضا زمانی ۳۰ گونه جدید از عنکبوت ها را پیدا نموده است و حدود ۲۰۰ گونه را در ایران برای نخستین بار گزارش کرده است. کاری که مستلزم اش سفرهای نمونه برداری، تحقیقات و پژوهش ها فراوان است. اما مبحث قابل ملاحظه اینجاست که او می گوید برای هیچ کدام از این پژوهش ها و تحقیقات از هیچ کمک یا حمایتی درکشور بهره مند نیست. «ما برای کشف و پیدا کردن این چنین ها هیچ پشتیبانی مالی ای نداریم و همه این ها با هزینه شخصی است»
 مرد عنکبوتی ایران را بشناسید 
من نویسنده نخستین کتاب عنکبوتیان ایران هستم

«ما برای کشف و پیدا کردن این چنین ها هیچ پشتیبانی مالی ای نداریم و همه این ها با هزینه شخصی است»به دنبال سخن های این عنکبوت شناس جوان در مورد نبود پشتیبانی های مالی و از سویی خرج و مخارج هزینه های مطالعاتی، مهمترین سؤالی که برایمان پیش می آید وضعیت اقتصادی و شغلی انسان های هم رشته اوست؛ کسی که به گفته خودش جوان ترین ایرانی ای است که در ایران یک گونه را شرح کرده و  نویسنده نخستین کتاب عنکبوتیان خاورمیانه محسوب می شود.  مرد عنکبوتی ایران را بشناسید «   «جانورشناس ها در ایران غالباً وضعیت خوبی ندارند، چون ورود به این رشته ها در کشور ما عموماً با علاقه نیست و بنابراین به دستاورد خوبی هم منتج نمی توان، و نهایتاً  وضعیت مطالعاتی هنوز ضعیف باقی می ماند. خیلی از دوستانم از ایران رفته اند اما من شخصاً ترجیح می دهم عنکبوت های ایران را مورد مطالعه قرار دهم. شغل کلیدی ای که برای جانورشناسی در ایران  وجود دارد این است که بعد از اخذ مدرک دکتری وارد مؤسسات تحقیقاتی و دانشگاه ها گردند یا در سازمان محیط زیست و کشاورزی کار کنند؛ پیش از آن  هم  توان دارند تدریس  کنند یا شناسایی نمونه انجام دهند.»

عنکبوت را با رطیل اشتباه نگیرید

»اما میان سخن های علیرضا زمانی می شود سخن های جالبی در مورد عنکبوت ها پیدا نمود، نظیر اینکه تا به امروز بیشتر از ۴۸ هزار گونه عنکبوت روی کره زمین شناسایی شده و از این تعداد منحصرا حدود ۱۲۰ گونه می باشند که زهر ندارند. یا اینکه همه عنکبوت ها پرزهای خارش زا ندارند. این پرزها  منحصرا مختص بعضی گونه های یک خانواده در قاره امریکاست که در ایران به اشتباه به آنان رطیل هم گفته می شود. این در حالی است که رطیل ها بر خلاف گمان عموم اصلاً غده زهر ندارند.« « من یکی از رسالت های خودم را این می دانم که اهتمام کنم نگاه منفی اشخاص را نسبت به عنکبوت ها تغییر دهم. ابایی که همه ما داریم شاید برای این است که فکر می کنیم  همه این عنکبوت ها برای ما پرخطر می باشند؛  مرد عنکبوتی ایران را بشناسید   ابایی که همه ما داریم شاید برای این است که فکر می کنیم  همه این عنکبوت ها برای ما پرخطر می باشند؛    اما حقیقت اینجاست اگر ما با احترام با آنان مشی کنیم آنان هم با ما با احترام برخورد می نمایند. عنکبوت ها مهمترین کنترلگر جمعیت انبوه حشرات می باشند. اگر حذف گردند شاید ظرف چند روز به مقداری جمعیت حشرات فراوان گردند که مراجع غذایی خود ما را نابود کنند. وجودشان شگت آور است چون هرگونه عنکبوت ترکیب زهر منحصر به فرد خودش را دارد که توان دارد در معالجه مریضی ها تاثیرگذار باشد؛ برای همین هم باید از آنان حراست کنیم.    چون هرگونه ای که وجود دارد یک اعتبار زیستی  هم  دارد که نباید در اثر کنش های بشر از بین برود، اگر هم قرار به منقرض شدن است باید به نحو طبیعی منقرض شود نه به علت فعالیت های بشر.»

پیش به سوی عنوان«پدر عنکبوت شناسی ایران»

 » از او می پرسیم که در ایران عنوانی به نام «پدر علم عنکبوت شناسی ایران»داریم؟ او در جواب مان می گوید نه! برای همین هم می خواهیم تا برای مان از افق های دور و درازش بگوید:«صحبت های مختلفی در مورد آینده کاری وجود دارد. من معتقدم شما اگر کوشش کنید که در هر کار خوب ترین باشید آن کار برای شما خوب ترین شغل می باشد. من خودم ترجیح می دهم درآمد کمتری نسبت به یک دندانپزشک دارا باشم ولی جوری زندگی کنم که کار و تفریحم یکی باشد.  مرد عنکبوتی ایران را بشناسید      این طوری زندگی هیجان انگیزتر است. من  دوست دارم دست کم یک نفر در نسل آینده تحت اثرگذاری من عنکبوت شناس شود.    راستش را بخواهید در  یک دور نمای ۲۰ ساله دلم قصد دارد به فاز ای برسم که بگویم من ۹۵ درصد عنکبوت های ایران را شناسایی کرده و نقشه پراکنش شان را تهیه کرده، یک اطلس تهیه کنم تا  دست آخر اقدامی برای گونه های در حال انقراض انجام دهم.»  مرد عنکبوتی ایران را بشناسید