تاریخ: ۱۱:۵۰ :: ۱۳۹۷/۰۳/۳۰
سیستان و بلوچستان، سرزمین جانِ جانان

  کدام یک از اقوام ایرانی در گذار تاریخ نه فقط به بیگانگان مجال عبور از آن سرزمین را نداده اند لکن فراتر از جغرافیای ایران زمین حضور پیدا نموده اند و مرز‌های فرهنگی ایران را تا فراسوی جغرافیای ایران وسیع اند؟ اگر کسی از شما این پرسش ها را بپرسد چه جوابی می‌دهید؟   […]

سیستان و بلوچستان، سرزمین جانِ جانان   کدام یک از اقوام ایرانی در گذار تاریخ نه فقط به بیگانگان مجال عبور از آن سرزمین را نداده اند لکن فراتر از جغرافیای ایران زمین حضور پیدا نموده اند و مرز‌های فرهنگی ایران را تا فراسوی جغرافیای ایران وسیع اند؟ اگر کسی از شما این پرسش ها را بپرسد چه جوابی می‌دهید؟   کدام سرزمین ایرانی میان چند تمدن قاره‌ای واقع شده، اما همچنان ناشناخته هست؟ کدام فرهنگ ایرانی یک تنه بخش قابل ملاحظه ای از تاریخ و فرهنگ ایرانی را شکل داده هست؟ کدام جغرافیای ایرانی به خوبی تنوع اقلیمی ایران را نمایندگی می‌کند؟ کدام یک از ایرانیان توانسته اند تاحالا هویت ایرانی را در چند قاره پیرامونشان و در ملحق شد با سرزمین کلیدی محافظت کنند؟

کدام یک از اقوام ایرانی در گذار تاریخ نه فقط به بیگانگان مجال عبور از آن سرزمین را ندادهاند لکن فراتر از جغرافیای ایران زمین حضور پیدا نموده اند و مرز‌های فرهنگی ایران را تا فراسوی جغرافیای ایران وسیع اند؟ کدام یک از ایرانیان در ادغام و پذیرش اقوام ایرانی و غیرایرانی روح بلند ایرانی را به نمایش درآورده اند و از مرز رنگ و نژاد و زبان گذشته اند؟   کدام بخش از سرزمین ایران همزمان در دالان تمدن/ تجاری شمال- جنوب و شرق- غرب کشور و خاورمیانه قرار می‌گیرد؟ کدام مردم را سراغ دارید که قرن‌ها عملا به وظیفه ها ملی خود کوشا باشند و حتی در آن زمان که حکومت مرکزی آن‌ها را از خاطر برده هست همچنان اسم و حاکمیت ملی را زمزمه کنند و در مقابل وسوسه‌های خارجی نهیب میهن دوستی زده و نخستین مبارزان ضد استعماری ایران را در دامانشان پرورده باشند؟

کدام یک از ایرانیان بیشترین شباهت زبانی و رفتاری را با تبار آریایی خود محافظت کرده اند و هنوز بر همان سنت ها، نام‌ها و پوشش اجداد کهنمان استوارند؟ این‌ها که گفته گردید لزوما ویژگی‌های چند منطقه یا مردمی گوناگون از سرزمین عزیزمان نیست. این‌ها مشخصات تنها یکی از منطقه های کشورمان و مردمان ساکن در آن از سپهر تمدنی هست. حال سؤال آخر؛ کدام بخش از این سرزمین هست که با جمع مشخصات بالا دارایی‌های یک کشور را به نمایش می‌گذارد؟ امید دارم پیش بینی زده باشید که حرف از سیستان و بلوچستان در میان هست و این مردم سیستانی‌ها و بلوچ‌های ایرانند.

فرانسوا بالزان، جغرافیدان معروف فرانسوی، در سال ۱۹۵۵ به بلوچستان ایران سفر می‌کند و حاصل این سفر کتابی هست به اسم «بلوچستان عجیب». در اطلاعیه این آکادمی یادآوری می‌شود که این مدال به خاطر کوشش بالزان در معرفی سرزمین‌های ناشناخته در روزگار معاصر به وی داده شده هست.     واقعا اگر زابلستان و قهرمانان سیستان را از حافظه فرهنگی ما پاک کنند برای ما در تاریخ اسطوره چه می‌ماند؟ اگر شهر سوخته سیستان در حوزه تمدنی ایران واقع نشده بود، از هزاره‌های کلیدی و تمدن ساز دوم و سوم قبل از میلاد چه در دست داشتیم؟ در گستره کشور عزیزمان کدام استان را می‌شناسید که از کرانه‌های دریای گرم گرفته تا قله‌های برفگیر و بیابان‌های سوزان را در فاصله‌هایی قابل دسترس در یک روز و یک جا با هم داشته باشد.

کرانه‌های اقیانوسی کشور در سواحل دریای مکران، قله برفگیر کوه تفتان و بیابان لوت و زیادی شگفتی‌های دیگر، آثاری می باشند که طبیعت زیبای سیستان و بلوچستان در آستین دارد و به هر طبیعت گرد خوش سلیقه ارائه می‌کند. بلوچ‌ها از کرنه‌های دریای مازندران بدین جای که می باشند، آمدند و سیستانی‌ها نسب به سکا‌های آسیای میانه می‌برند. هر دو به مرزداری قرن‌ها سپری کردند. سیستانی‌ها از افسانه دلیران و قهرمانان اسطوره‌ای خود دژی ساختند که هیچ خصومت را یارای آن نبود تا از آن خاک بگذرد و به سرزمین‌های ایرانی چنگی بیندازد و بلوچان هم دراویدیان را از صفحات جنوب شرق ایران زمین تاراندند و به دنبال آن‌ها تا سند رفتند.     هم از آن رو هست که تا عمق شبه قاره هند هرجا که لباس بلوچی پوشیده می‌شود فرهنگ ایرانی و زبان فارسی در خلق و تکوین فرهنگ و هنر و ادب نقش داشته هست.

این مطلبو از دست ندید!  استفاده از نیمکت های چوبی به عنوان میز غذاخوری

همین بلوچ‌ها آن دسته از دراویدیان را که ماندند، کرد‌های مهاجر و زنگباریان پناه گرفته در کرانه‌های جنوب را با همه تفاوت‌ها و ویژگی‌ها و سنت‌های شان قبول کردند و با آن‌ها آمیختند و اینان هم در مقابل، لباس بلوچ بر تن کردند و زبان   بلوچی را در کنار زبان مادری زبان گفت و گوی بین فرهنگی گرفتند. قابلیت‌های تجاری و مزیت‌های رابطه زمینی و دریایی نه فقط در گذشته این استان را در مسیر جاده ابریشم دریایی قرار داده لکن امروز هم استان سیستان و بلوچستان به لطف بهره مندی از بندر چابهار و احتیاج آسیای میانه و افغانستان در مسیر کریدور شمال- جنوب ترانزیت کالا قرار گرفته هست. از طرفی دیگر، جابه جایی انرژی از مراجع گاز در جنوب غرب به شبه قاره هند و فراتر از آن باعث شده تا این استان در مسیر کریدور شرق- غرب انرژی واقع گردد.

این مزیت‌های ترانزیتی کالا و انرژی در چهار جهت کلیدی کجا بدین شکل یک جا شکفته شده اند؟ مرزداری مردمان سیستان و بلوچستان آن جا مایه اعجاب هست که از زمان سکون و قرارشان بر این سامان تا روزگار معاصر تقریبا از یاد‌ها رفته بودند و دولت‌های مرکزی به طور اساسی در خاطر نداشتند که مسیولیت مردمان و سرزمینی را نیز در این گوشه از فلات ایران دارند، اما بلوچ‌ها و سیستانی‌ها در آن سکوت و انزوای طبیعت درشت سرزمینی که به حفظ اش مامور شده بودند از یاد نبردند که کیستند و کجایند.     روایت‌های درخشانی از میهن دوست و سرسپردگی این مردمان به حکومت مرکزی ایران در سندهای بیگانگان و استعمارگران محافظت و روایت شده هست.

بدین گونه شخصیتی، چون حَمَل جیهند در مقابله با استعمار پرتغالی‌ها نخستین قهرمان ضداستعمار ملل شرقی اسم می‌گیرد و دوست محمدخان بارکزهی در پهره (ایرانشهر) به غیرت و هوشمندی امیران محلی در راه ندادن به افسران و سفیران انگلستان شهره می‌شود و این همه در زمانی هست که حکومت مرکزی از اعزام حتی یک فوج سرباز به سرحدات شرقی اش عاجز هست حال بماند که به آّبادانی آن سرحدات بکوشد و حال مردمانش را بپرسد یا اسم و نشان آن‌ها را بداند. با این همه این مردمان فراموش نکردند پدر پیر ناتوان و فراموشکار خود را، لباس و راه و رسم پدری خود را به کناری نگذاشتند، زبانش را واننهادند و نام‌های شان را دیگر نکردند.

اما دنیای کلیشه‌ها دنیای بی رحمی هست، کلیشه‌های خبری چنان بر تن شخصیت ها، کشور‌ها و منطقه های می‌نشینند که دگر کردن شان ممکن نمی‌شود، مگر به مدد تجربه‌های شخصی روح‌های کنجکاو و منصف تک تک هموطنان ایرانی این مردمان صبور و عزیز.   سیستان و بلوچستان، سرزمین جانِ جانان       سیستان و بلوچستان و مردمانش را با این همه دارایی و حیرت نمی‌توان محروم و دورافتاده دانست، امروز این استان پهناور و شگفت مجال بی نظیری هست برای سرمایه گذاری مجال حضور در برشی از تمدن ایران زمین شمرده می‌شود که طلیعه دار روزگار نوین توسعه این کشور عزیز هست.   مرجع: هفته نامه کرگدن