تاریخ: ۱۸:۴۸ :: ۱۳۹۷/۰۱/۲۹
دانش تندرستی روان برترین دانش از دیدگاه امامن

به گزارش راهنمای سفر من به نقل از ایکنا؛ نشست علمی «سلامت روانی از دیدگاه قرآن؛ مفهوم، ابعاد، مراتب و نتایج» امروز، چهارشنبه ۲۹ فروردین ماه به همت مرکز پژوهش ها میان رشته‌ای قرآن کریم سازمان قرآنی دانشگاهیان کشور و با حضور و سخنرانی حجت‌الاسلام علی نقی فقیهی دانشیار علوم تربیتی دانشگاه شهر قم و […]

تندرستی روان  226 بار در بحارالأنوار طرح شده هست/ دانش تندرستی روان برترین دانش از دیدگاه ائمه

به گزارش راهنمای سفر من به نقل از ایکنا؛ نشست علمی «سلامت روانی از دیدگاه قرآن؛ مفهوم، ابعاد، مراتب و نتایج» امروز، چهارشنبه ۲۹ فروردین ماه به همت مرکز پژوهش ها میان رشته‌ای قرآن کریم سازمان قرآنی دانشگاهیان کشور و با حضور و سخنرانی حجت‌الاسلام علی نقی فقیهی دانشیار علوم تربیتی دانشگاه شهر قم و مدیر مؤسسه مطالعاتی مشاوره اسلامی برگزارشد.

سه سبب برای اندیشه‌کردن در دین

کارهایتان را بر مبنای درک عمیق انجام دهید

حجت‌الاسلام فقیهی بعد از این مقدمه، دستیابی به معنای تندرستی از منظر قرآن، دستیابی به معیارهایی که در قرآن و کلمات پیامبر اعظم(ص) و ائمه(ع)  در مورد تندرستی روانی آدمی طرح شده هست، تصریح ارتباط تندرستی روانی با مشی بهنجار و تصریح ارتباط تندرستی روانی با سعادت انسانی را از اغراض این موضوع مطرح و عنوان نمود: پیش فرض‌هایی در این زمینه وجود دارد من جمله اینکه:

۱ـ ۱ـ اسلام دینی جامع و کامل هست و برای ارتقاء آدم در جنبه‌های متفاوت جسمی روانی و معنوی، برنامه دارد.

۲- ۲- تأمین تندرستی روان با هدایت آدمی به نهایت مطلوب و قرب الی الله ارتباط دارد.

۳- ۳- از دیدگاه دین فطری (اسلام) تندرستی روانی در ابعاد گوناگون شناختی عاطفی، معنوی و رفتاری بسیار ارزشمند هست بطوری‌که آموزه‌ها در حوزه تندرستی روان، بخش اعظم تعلیمات قرآن و احادیث معصومان(ع) را تشکیل می‌دهد. منحصرا در بحارالأنوار ۲۲۶ بار تندرستی و السلامه با مفهوم و منظور تندرستی روان آورده شده هست و این به غیر از مشتقات دیگر و واژه‌های مربوط با تندرستی روان هست.

دانش تندرستی روان از دیدگاه اسلام برترین دانش هست

وی افزود: در این دسته از احادیث دانش تندرستی روان برترین دانش معرفی شده هست. «.. قلبه خاشع و لا تبدیل بالسلامه شیئا»(بحارالأنوار، ج۷۰، ص۳۱۱)

۴- قلبه خاشع و لا تبدیل بالسلامه شیئا»(بحارالأنوار، ج۷۰، ص۳۱۱)۴- اشراف معنویت و ارتباط با خدا بر ابعاد دیگر تندرستی روانی.

محافظت طبیعی بودن آدمی و بالا بردن قسمتی آن در جهت اغراض معقول و مشروع

مدیر مؤسسه مطالعاتی مشاوره اسلامی بعد از بیان تعاریف مختلفی که در مورد تندرستی روان طرح شده هست، در تشریح اجمالی از تندرستی روان گفت: «سلامت روان از دیدگاه اسلامی محافظت طبیعی بودن آدمی و ارتقاء قسمتی آن در جهت اغراض معقول و مشروع هست و معیار آن در بینش قرآنی و اسلامی، محافظت طبیعی بودن جنبه‌های شناختی، عاطفی، گرایشی و رفتاری فرد و ارتقاء قسمتی آن در مسیر زندگی جاوید و برقرار کردن تعادل و سازگاری ابعاد گوناگون خود در جهت اغراض عالی آفرینش هست.

صرف خالی بودن از مریضی به معنای تندرستی روان نیست

این محقق دینی کشورمان در ادامه با اشاره به اینکه اگر چه در تعابیری چون تندرستی النفس و تندرستی القلب در متون حدیثی، تندرستی روانی به معنای خالی بودن از مریضی روانی، شناختی، اخلاقی، عاطفی و دور بودن از نابهنجاری‌ها طرح شده هست، ولی منظور صرف خالی بودن از مریضی به معنای تندرستی نیست لکن منظور تأمین بهزیستی در جنبه‌های شناختی، گرایش فردی و اجتماعی و شایسته عمل کردن نیز هست.

وی اضافه کرد: بنابراین، در این دیدگاه آدم سالم کسی هست که علاوه بر اینکه مریضی روانی ندارد، در مسیر تعالی روانی و تحقق اغراض عالی معنوی و بهره‌وری صحیح از همه استعدادهای خدادادی در جنبه‌های فردی، اجتماعی و الهی و حتی در ارتباط با طبیعت از رشد و دگرگونی تفکر و تدبیر بالا و گرایش و باورهای متکامل و دارای حالات مطلوب روانی و عملکردهای شایسته در زندگی (دنیوی و اخروی) هست.

محوریت معنویت در تندرستی روان

حجت‌الاسلام فقیهی با اشاره به اینکه نگاه‌های مختلفی در حوزه اثرگذاری معنویت در تندرستی روان وجود دارد، گفت: از دیدگاه اسلامی معنویت شاخصه فطری وجود آدمی هست و جنبه‌های دیگر وجود وی من جمله جنبه‌های روانی، عاطفی، شناختی و اجتماعی همه در پرتو معنویت مفهوم پیدا می‌کنند و این از انتساب مستقیم وی به پروردگار نشأت می گیرد.

این مطلبو از دست ندید!  زبان قصه، زبانی هست برگرفته از فطرت آدم ها و دوست داشتن قصه ها

وی دنبال کرد: برای همین جهت در متون روایی زیاد به تندرستی معنوی و اخلاقی پرداخته شده هست. .. سَلُمَ النّاس مِن یَدهِ و لسانِه» (همان، ج۱۴، ص۳۴) و یا مراقبت فرد از گناه نشانۀ تندرستی روانی دانسته شده هست. ( (همان، ج۸۶، ص۶۳) علاوه بر این گفته شده هست اهل عصمت و دست پرورده آنها از تندرستی برخوردارند(همان، ج۷۵، ص۲۶۱).

دانشیار علوم تربیتی دانشگاه شهر قم به ذومراتب(دو جنبه‌ای) بودن تندرستی روان نیز اشاره و تشریح کرد: در دیدگاه قرآن و پیامبر اسلام(ص) و اهل بیت(ع)، تندرستی روان دارای مراتبی هست. اولین مرتبه آن طبیعی بودن فرد در تمام ابعاد روانی و عدم ایجاد اختلال در سامانه روانی او هست. به همین علت به هر میزان که تندرستی روان فرد افزایش یابد به نهایت متعالی انسانی بالاتری دست می‌یابد. علاوه بر این هر کس دارای نهایت انسانی بیشتری هست، از تندرستی روانی بیشتری بهره مند هست.

وی در ادامه موضوعات خود با این هدف که تندرستی روان از منظر بهنجار و نابهنجار اجتماعی را آنالیز کند، به تشریح مساله هنجار و نابهنجار پرداخت و گفت: با توجه به معنای لغوی بهنجار و نابهنجار «abnormal, normal» که به معنای طبیعی و غیر طبیعی هست بهنجار عبارت هست تمایل و رفتاری که با طبیعت آدمی ملائمت دارد و بدون هر عامل بیرونی و عارضی، فرد آن را خواهان هست و انجام می دهد.

حجت‌الاسلام فقیهی با اهتمام بر اینکه در مراجع متفاوت علمی مساله ناهنجار و بهنجار با ملاک‌های خطایی من جمله مقبولیت عمومی طرح شده هست، گفت: ملاک تشخیص بهنجار از منظر اسلامی چند چیز هست:

 1-

 2-

 3-

 4-

 5-  5- به زیان جسمی، روانی معنوی عمل کننده و یادگیری منتهی نشود.

حجت‌الاسلام فقیهی تصریح کرد: کسی که سالم هست مشی بهنجار دارد و کسی که ناسالم هست مشی نابهنجار انجام می‌دهد. تندرستی روانی آدم زمینه‌ساز سعادت آدمی هست و بدون آن نمی‌توان به سعادت و خوشبختی اخروی نائل شد و اصولا ایجاد، رشد و بالا بردن در مجموعه ابعاد روانی آدمی و پرورش شخصیت سالم در مراتب بالا، همان کمالی هست که هدف آفرینش هست و خوشبختی و سعادت بهشتی و اخروی نتیجه آن هست.

وی در جمع‌بندی اظهارات خود گفت: در کلمات پیامبر اعظم(ص) و امامن (ع) دانش تندرستی روان به عنوان برترین دانش بشری قلمداد شده که مؤمنین در فراگیری این دانش و عمل  می‌بایست از هیچ کوششی دریغ نکنند. علاوه بر این معنویت از فطرت آدمی هست و تندرستی روان در پرتو آن مفهوم می‌یابد.

حجت‌الاسلام فقیهی اضافه کرد: معنویت در دیدگاه اسلامی همه اموری هست که از طبیعت بر می‌خیزد و به سوی اغراض آفرینش جهت گیری پیدا می‌کند. در دیدگاه معصومان تندرستی روان دارای مراتب هست که از مراقبت طبیعت و عادی بودن فرد از اختلال‌های روانی شروع می‌شود و با ارتقاء قسمتی در جنبه‌های متفاوت شناختی، عاطفی و رفتاری، در زندگی دنیوی و اخروی ادامه می‌یابد.

به میزانی که آدمی در ابعاد وجودی و شخصیتی از تندرستی بهره مند باشد تمایلات و رفتارهایش بهنجار هست و به میزانی که اختلال در ابعاد شخصیتی پدید آید تمایلات و رفتارهای نابهنجار از وی صادر می‌شود. و سر انجام باید گفت تندرستی روانی آدم زمینه ساز سعادت آدمی هست و بدون آن نمی‌توان به سعادت و خوشبختی جاوید رسید.

انتهای پیام