تاریخ: ۱۲:۵۸ :: ۱۳۹۷/۰۲/۰۱

به گزارش راهنمای سفر من به نقل از مهر، مبحث استخراج «بوکسیت» از معدن شاهوار تاش شاهرود از سال ۸۹ تاحالا با کش‌وقوس‌های زیاد به طور مستمر بین قبول کنندگان و مخالفان ازلحاظ مسائل زیست‌محیطی مطرح می‌شد اما با فرمان مقام های وقت، این معدن در نهایت مجوز گرفت و استخراج بوکسیت آغاز گردید، با این […]

به گزارش راهنمای سفر من به نقل از مهر، مبحث استخراج «بوکسیت» از معدن شاهوار تاش شاهرود از سال ۸۹ تاحالا با کش‌وقوس‌های زیاد به طور مستمر بین قبول کنندگان و مخالفان ازلحاظ مسائل زیست‌محیطی مطرح می‌شد اما با فرمان مقام های وقت، این معدن در نهایت مجوز گرفت و استخراج بوکسیت آغاز گردید، با این حال مسائل آن‌طور که فعالین محیط‌زیست می‌گویند پیش نرفت و تخریب‌ها در قله شاهوار که دقیقاً تأمین‌کننده گرادیان دمای هوا و آب منطقه شاهرود و بسطام هست، بیش‌ازحد مجاز شد.بیل‌های مکانیکی امروز تا نزدیکی قله پیش رفته‌اند و شاهرود با خطر بر هم خوردن گرادیان هوا، یا اختلاف بین دمای روز و شب مواجه هست، خطری که امکان دارد این شهرستان را تا سال‌های آینده با خطر بیابانی شدن مواجه کند.
از طرف دیگر این قله زیستگاه حیواناتی من جمله پلنگ و خرس قهوه‌ای بود که دیگر امروز، کمتر از آن‌ها خبری شنیده می‌شود و این امر به سبب قرار داشتن این دو حیوان در رأس هرم تغذیه می‌تواند اکوسیستم را نابود کند، این امر در کنار نابود شدن گیاهان موجب بروز نگرانی‌های عمده شده هست.
اشتغال یا خراب کردن مساله این هست
قبول کنندگان اما می‌گویند خراب کردن قله به اشتغال مستقیم برای ۱۰۰ نفر و اشتغال غیرمستقیم برای چند صدنفر در کارخانه آلومینای جاجرم می‌ارزد، به‌عبارت‌دیگر امروز اشتغال و توسعه معدنی و اقتصادی مهم‌تر از خراب کردن یک قله هست.از طرف دیگر بعضی معتقد می باشند که این معدن می‌تواند رفت‌وآمد مسئولین ارشد کشوری و استانی را به قله شاهوار و روستاهای مجاور آن بهمراه داشته باشد و این امر موجب دیده شدن مشکلات و برطرف آن‌ها می‌شود.نکته مهم اینجاست که اشتغال ایجادشده در معدن عمدتاً برای اشخاص غیربومی هست و بوکسیت استخراج‌شده از شاهوار اصلاً در درون استان سمنان هم فراوری نمی‌شود، باید گفت تعطیلی این معدن به بیکار شدن تعداد بسیار کمی از نیروهای بومی منجر خواهد گردید مقوله‌ای که قبول کنندگان محیط‌زیست معتقد می باشند ۲۰ تا ۳۰ بومی استخدام‌شده در این معدن می‌توانند شغل موردنظرشان را با گردشگری و راهنمایی مسیر برای کوهنوردان و عرضه خدمات توریستی به دست آورند سرانجام باید گفت نظرات بسیار متنوع می باشند.برای ارزیابی زیادتر این مبحث اما خبرگزاری مهر بعد از نگارش بیشتر از ۱۲ مطلب اعم از یادداشت، گزارش، گفت و گو و خبر بنا به کارکرد حرفه‌ای خود که همانا آگاه‌سازی مردم و جوامع محلی هست این بار نیز اقدام به برپایی میزگردی در مورد چالش‌های «معدن بوکسیت تاش» کرده هست.هرچند کوشش یک‌هفته‌ای این خبرگزاری در دعوت از قبول کنندگان این طرح ازجمله مسئولین مربوط بی نتیجه ماند، اما در ادامه اهتمام می‌شود ماحصل موضوعات قبول کنندگان استخراج معدن بوکسیت نیز برای رعایت عدالت خبری ذکر شود تا مردم دراین‌بین نتیجه گیرنده کلیدی باشند.در این میزگرد «حنیف رضا گلزار» کارشناس ارشد آب‌وخاک و فعال محیط‌زیست، نویسنده کتاب جنگل‌های هیرکانی و چالش‌های آن‌ها و از چهره‌های مؤثر در سمن‌های محیط‌زیستی ایران اسلامی، «مسعود امیرزاده» کنشگر محیط‌زیست، عضو انجمن دیده‌بان کوهستان، عضو انجمن کوهنوردان ایران، «عبدالرضا جعفریان» پژوهشگر و زمین‌شناس و استاد دانشگاه آزاد اسلامی شاهرود، «بهرام علی ظاهری» معاون محیط‌زیست استان سمنان حضور یافتند.
در این بین اما خبرگزاری مهر مدتی قبل با محمد درویش مصاحبه ای را در حاشیه بازدید میدانی از محل فعالیت معدن بوکسیت انجام داده که در این گزارش از آن استفاده خواهد گردید.

*بررسی شما از تقابل معدن بوکسیت شاهوار و محیط‌زیست منطقه چیست؟
درویش: اگر امروز شاهرود به آب‌وهوایش سرشناس هست اثرگذاری گرادیان هوایی هست که در شاهوار وجود دارد. به عنوان مثال همه یخچال‌هایی را که یخ‌زن آن‌ها در بالا قرار دارد در قدیم به آن جایخی می‌گفتیم، کارکرد سامانه یخچال به این‌گونه هست که دمای درون خود را از سرمای همان جایخی می‌گیرد، قله شاهوار جایخی شاهرود هست که اگر خراب شود میوه‌های درون آن خواهند گندید. به زبان ساده‌تر اگر گرادیان هوا با نابود شدن شاهوار بر هم بخورد در ۵۰ تا ۱۲۰ سال موخر بر طبق گفته کارشناسان از شاهرود جز منطقه‌ای رمل و شنی چیزی نمی‌ماند. ببخشید مجبورم فشرده صحبت کنم وگرنه تعریفی علمی هم از گرادیان هوایی هم می‌دادیم که گویا وقت نیست.یکی دیگر از آثار سوء نابود شدن شاهوار، افزایش دمای بین شب و روز هست. با ادامه کار این معدن، اقلام موردنیاز کشاورزان شاهرودی افزایش پیدا خواهد کرد و به‌مرور تبعات ترسناکی را برای منطقه خواهد داشت. ما در کمال تأسف نتوانسته‌ایم این مسائل را به‌طورجدی برای مردم توصیف دهیم که اگر می‌گوییم این فعالیت معدنی در چنین سطح گسترده و بدون رعایت هیچ اصول آن‌هم از بالا به پائین صورت می‌گیرد، چه خطرهای درازمدتی بر روی کیفیت زیست مردم و حتی رویشگاه با ارزش «ابر» می‌تواند داشته باشد و این جنگل نیز درخطر جدی قلمداد خواهد گردید.همانند تجربه شاهوار در معدن پتاس کوه پادشاه بافق یزد دیده گردید، این کوه بسیار شبیه شاهوار هست حتی ازنظر ارتفاع نیز همانند شمرده می‌شود، این کوه سرچشمه تنها رود دائمی جنوب شرق کشور ما، «دلیل رود» هست و چون ارتفاع آن بالای دو هزار متر بود، این کوه دارای یخچال‌های طبیعی، برف و … بود و این علت شده هست در وسعت بسیار خشک جنوب شرق کشور، یک رودخانه دائمی فعال باشد که تمدن در کرمان و جیرفت وامدار کوه پادشاه بود.
*این بحث هم مطرح هست که کسی مخالف فعالیت معادن نیست
گلزار: دقیقاً؛ امروز فعالیت‌های معدن‌کاوی بخش لاینفک زندگی بشر به شمار می‌رود یعنی شیوه زندگی انسان‌ها به‌گونه‌ای شده که بدون بهره‌برداری از مواد معدنی ادامه آن دیگر قابل‌تصور نیست. برای نمونه همه ما از دستگاه‌ها و امکانات الکترونیکی و … در زندگی خود بهره می‌گیریم. در ساختار همه ابعاد زندگی آدم مواد معدنی به‌کاررفته هست و این یعنی وابستگی زندگی بشر به کانسارهای نهفته در دل طبیعت. پس بر این اساس نمی‌توان گفت که فعالیت‌های معدنی باید از اساس متوقف شود مگر آنکه جامعه بشری به تصمیمی مشترک در این مورد دست یابد که این هم بسیار بعید و نشدنی هست.باید با تاکید بر بهره‌برداری اصولی و متناسب با زیست‌بوم و نگاهی به آینده، روال بهره‌برداری از معادن صورت گیرد ولی در کمال تأسف این مسائل در بهره‌برداری از معدن بوکسیت تاش به‌هیچ‌روی موردتوجه بهره‌بردار قرار نگرفت و ازاین‌رو روال بهره‌برداری به بهره‌کشی و تاراج تبدیل‌شده هست.
*پس در حوزه شاهوار مبحث کلیدی چیست؟
گلزار: اصولاً این معدن طبق سخنان متعدد مسئولان محیط‌زیست استان بدون مجوزهای لازم از محیط‌زیست هست و این یعنی که این معدن «طرح ملحق شد زیست‌محیطی» ندارد. حتی اگر هم داشت یا در این پنج سال چنین چیزی را درست کرده باشند، قضاوت را باید طبق آنچه در عرصه رخ داده انجام دهیم نه آنچه روی کاغذ قیدشده هست.این معدن قسمتی از نیازهای کشور به ماده خام بوکسیت را تامین می‌کند و در کارخانه مقصد اشتغال‌زایی هم دارد ولی در آینده‌ای نه‌چندان دور آثار زیان‌بار زیستی آن متوجه مردم شاهرود و بسطام می باشد، چراکه شاهوار بزرگ‌ترین محور آب ساز منطقه هست. اصولاً تولید آب شیرین در فلات مرکزی ایران منسوب به کوه‌های با بلندی بیشتر از سه هزار و ۵۰۰ متر هست که در کمال خوشبختی این نعمت الهی به شاهرود نیز ارزانی شده هست.

*آیا محیط‌زیست استان سمنان نسبت به این معدن حساسیت لازم داشته است؟
ظاهری: بله؛ برای هر نوع اقدامی دربردارنده آب‌رسانی، گازرسانی، آسفالت کردن و حتی فعالیت معدن در سطح عرصه که به‌طور یقین خراب کردن را به دنبال دارد، در سطح محیط‌زیست استان و منطقه های تحت مراقبت با حساسیتی که در مسئولین ایجادشده مجوز هیچ‌گونه بهره‌برداری صادر نخواهد گردید اما در سطح منطقه های آزاد هیچ‌گونه استعلامی از حوزه صنعت های و معادن در مورد فعالیت‌های معدنی به محیط‌زیست داده نمی‌شود در نتیجه نمی‌توان برای تخریب‌های صورت گرفته جواب روشنی داشت.
به‌طورکلی باید هر اقدامی که انجام می‌دهیم پایین ترین آسیب را به محیط‌زیست وارد کند، باوجودآنکه سازمان صنعت و معدن برای برداشت از محیط‌زیست استعلام نمی‌کند اما مجبور به رعایت ملاحظات ‌زیست‌محیطی می باشند بنابراین باید پایین ترین خسارت در محیط صورت گیرد و این در قوانین و ضابطه های آن‌ها نیز وجود دارد و باید بهره‌برداران معدنی نسبت به حفظ محیط‌زیست کوشا باشند.معادن نعمت‌های ارزشمندی می باشند که همراه با استفاده از آن باید طبیعت نیز حفظ شود و قوانین نیز همین را از ما می‌خواهد که باید از معادن به نحو توسعه پایدار و برداشت‌های خردمندانه استفاده نماییم.
زندگی ما مشروط به محیط‌زیست هست و از طرف دیگر معادن رونق اقتصاد کشور را به دنبال دارند و نبود آن‌ها زندگی آدم را مختل می‌کند ولی باید جلوی اشخاص سودجویی که به دنبال سود زودگذر با خراب کردن محیط‌زیست می باشند گرفته شود و هم بهره‌برداری خردمندانه و هم حفظ محیط‌زیست را دارا باشیم. اگر میلیاردها تومان پول در اختیار ما باشد اما نتوانیم زندگی کنیم برای ما فایده‌ای نخواهد داشت.
* معدن چه آلودگی هایی ایجاد نموده هست؟
جعفریان: معادن جزء ذخایر تجدید ناپذیر می باشند که اگر بخواهیم از آن به‌عنوان جایگاهی برای شغل ها آینده و توسعه پایدار کشور و استان ببینیم باید خیلی مواظب باشیم چراکه دیر یا زود این ذخایر تمام می‌شود و بعدازآن زمین سوخته و تعداد زیادی بیکار بر جا خواهد ماند که درواقع کارآفرینی صورت نگرفته هست. با این طرز اندیشه که معادن استان سمنان اشتغال را برای ما بهمراه داشته باشد به بی‌راهه خواهیم رفت چراکه شغل ها و محیط‌زیست را باهم از دست خواهیم داد، برای توسعه پایدار به نحو نوین باید برخورد نماییم که تبعات زیست‌محیطی حداقلی را برجای بگذارد.
یک ماده معدنی که استخراج می‌شود تحت اثرگذاری فرایندهای متعددی قرار می‌گیرد که یکی از آن‌ها استحصال مواد معدنی از زیرزمین و در کنار آن احداث کارخانه‌های فراوری برای ذوب و مبدل آن‌ها فاز دیگر هست؛ بخاری که از دود این کارخانه‌ها خارج می‌شود در بر دارنده فلزات سنگینی می باشد که آب‌وخاک را آلوده می‌کند و از طرف دیگر به‌عنوان‌مثال در سنگ معدنی روی عناصر سنگینی ازجمله آرسنیک، جیوه و سرب و نیکل به‌صورت کمیاب همراه طبیعت وجود دارد که می‌تواند وارد محیط‌زیست شود.زمانی فلزات سنگین وارد چرخه بیولوژیک موجودات زنده گردند آدم و جانداران زنده دیگر قادر به دفع آن نیستند و این‌یکی از عارضه ها جبران‌ناپذیر معدن‌کاوی هست. در نمونه بارز آن می‌توان به سنگ بوکسیت و استخراج آلومینا در کوه شاهوار اشاره نمود که آرسنیک، نیکل و کروم را به‌صورت ریز گرد و در ارتباط با آب‌های زیرزمینی وارد چرخه زندگی جانداران می‌کند.
* بسیاری معتقد می باشند این امر به اشتغال معادن می‌ارزد، این چنین هست؟
امیرزاده: قسمت معادن در اقتصاد و رشد تولید ناخالص داخلی یک درصد زیادتر نیست و در ارزیابی اجمالی زیادی از منطقه های اشتغال معادن بومی نبوده و نیروهای غیربومی را استخدام می‌کنند و اینکه برای اشتغال بخش معادن نیروهای بومی به خدمت گرفته می‌شوند حقیقت ندارد.حتی اگر تصمیم دریافت کنیم که از امروز به طبیعت دست نزنیم بازهم امروز وضع محیط‌زیست کشورمان به‌شدت بحرانی هست؛ معادن اندام‌های حیاتی یک سرزمین می باشند و هرگونه تجاوز به این اندام‌های حیاتی با این اندیشه که ماده معدنی موجود در یک منطقه دورافتاده را به طور غیر اصولی مبدل به ثروت کنیم، منتج به خراب کردن و نابود شدن محیط‌زیست خواهد گردید.

* در مورد آلودگی‌های زیست‌محیطی حول این کوه بگویید
امیرزاده: آلودگی آب‌وخاک منطقه و کاهش آسایش اجتماعی بر اثر رفت و آمد موجب می‌شود که با کاهش اشتغال رو به رو باشیم چراکه فعالیت معدن در بخش‌های روستایی نابود شدن باغات و اشتغال روستایی را به دنبال دارد در نتیجه گمان اشتغال‌زایی معادن ساخته ذهن کسانی هست که در این بخش فعالیت دارند تا بتوانند نظام تصمیم‌گیری و مراجع قانون‌گذاری را مجاب به پشتیبانی از فعالیت‌های معدنی کنند. بنابراین به‌صورت کلی قوانین به آسیب جوامع بومی و به سود معادن تصویب‌شده هست.بعضی مواقع ما ناچار هستیم بین دو گزینه یکی را انتخاب نماییم، در سنوات موخر طرح معادن سبز و احیای مراجع طبیعی بعد از بهره‌برداری معادن در سطح کشور طرح شده اما در تمام تاریخ بهره‌برداری معادن که بالغ‌بر صدها سال هست حتی یک مورد سراغ نداریم که سرزمین‌های تخریب‌شده بعد از برداشت معادن احیا گردند.
*و در مورد آب نیز این امر صادق هست؟
گلزار: قطعاً؛ برف‌چال‌های شاهوار قسمت غیرقابل‌انکاری در تقویت آبخوان‌های دشت بسطام و شاهرود به‌عنوان قطب جمعیتی استان دارند. با توجه به بحران ملی و منطقه‌ای آب، باید از این محور آب ساز محافظت مخصوص می‌شد ولی افسوس که به اسم صنعت و معدن در حال نابود شدن آن هستیم.تصویربرداری هوایی ستاد مردمی مراقبت از طبیعت شاهرود حاکی کاهش چشمگیر سطوح پوشیده از برف در بلندی‌های شاهوار هست. سطوحی که بعد از حذف پوشش گیاهی، یا مبدل به جاده گردید یا بار کامیون می‌شود؛ این مبحث ضریب نفوذ آب در خاک و بستر کوه را کاهش داده و خطر سیل گیری روستای تاش و … را هم به‌شدت افزایش می‌دهد.در کمال تأسف برنامه ریزان و تصمیم گیران از یک‌سو مراجع و کانون‌های طبیعی تولید آب شیرین را از بین می‌برند و از طرف دیگر با صرف هزاران میلیارد پول و ایجاد تنش‌های اجتماعی به دنبال جابه جایی آب از استان‌های شمالی به سمنان می باشند. در سال ۹۶ شاهرود دست‌کم ۵۰ میلی‌متر کمتر از میانگین استاندارد بارش دریافت نمود و بر همین اساس تابستان بسیار دشواری را به لحاظ آبی پیش روداریم ولی با این وصف نابود شدن بزرگ‌ترین محور آب ساز منطقه همچنان ادامه دارد.در کرمان و یزد و کهگیلویه و بویر احمد نیز معادن مانندی وجود دارد که می‌توان با آسیب کمتر به محیط‌زیست مورد بهره‌برداری قرار گیرند و شعار اشتغال‌زایی هم پژوهشگر شود. در کارخانه مقصد سه معدن بوکسیت شناسایی‌شده هست که یکی از آن‌ها زیرزمینی هست و بدون هیچ‌گونه اثر زیان‌باری می‌تواند مورد بهره‌برداری قرار گیرد. هزینه‌های حمل‌ونقل هم به دست کم کاهش خواهند یافت.
*و در مورد زباله‌های معدنی؟
جعفریان: زباله‌های معدنی قسمت قابل‌توجهی از فعالیت‌های معدن‌کاوی به شمار می‌رود که در محیط‌زیست رها می‌شود و اغلب دربردارنده مقادیر کمی از ماده معدنی که به آستانه اقتصادی نرسیده می باشند می گردند که این باطله‌های معدنی بهمراه فلزات سنگین در ارتباط با آبراه‌ها و آب‌های زیرزمینی قرارگرفته و در پوشش گیاهی مؤثر می باشد و نظارتی هم در مورد آن‌ها صورت نمی‌گیرد؛ قوانین قدیمی جوابگوی معدن‌کاوی نوین نیست و ما هم برای محیط‌زیست محلی از اعراب قائل نیستیم و بنابراین هزینه‌ای که به محیط‌زیست اعمال می‌شود اغلب در معدن‌کاوی محاسبه نمی‌شود.
برای فرآوری ماده معدنی از ماده شیمیایی استفاده می‌شود که طی عملیاتی این پساب‌ها در استخرهایی جمع و اغلب خاصیت اسیدی دارد که مقادیر قابل‌توجهی فلزات سنگین را در خود حل کرده‌اند و قوانین زیست‌محیطی در آن‌ها رعایت نمی‌شود.

* موضوع خراب کردن شاهوار تا چه اندازه جدی هست؟
درویش: تمام گونه‌های بومی پاک‌تراشی شده‌اند، در شاهوار که ما شاهد زیستگاه گونه‌های کل و بز، قوچ و میش بودیم آن‌هم به‌گونه‌ای که با چشم دیده می‌شدند، امروز در کمال تأسف شاهد فرار آن‌ها از منطقه هستیم. مبحث اما منحصرا از دست رفتن گونه‌های با ارزش جانوری که هرکدامشان می‌توانند پول با ارزش پایداری برای منطقه باشند نیست، بحث اینجاست که شاهرود اگر شاهوار را از دست بدهد به‌شدت در فراروی بیابانی شدن قرار می‌گیرد.
* نیاز آلومینیوم کارخانه جاجرم را چه می‌توان کرد؟
گلزار: احتیاج کارخانه آلومینای جاجرم به بوکسیت را می‌توان  از دیگر معادن مربوط به شرکت آلومینای ایران نیز فراهم ساخت. در کرمان و یزد و کهگیلویه و بویر احمد نیز معادن مانندی وجود دارد که می‌توان با آسیب کمتر به محیط‌زیست مورد بهره‌برداری قرار گیرند و شعار اشتغال‌زایی هم پژوهشگر شود. در خود جاجرم و در حاشیه کارخانه سه معدن بوکسیت شناسایی‌شده هست که یکی از آن‌ها زیرزمینی هست و بدون هیچ‌گونه اثر زیان‌باری می‌تواند مورد بهره‌برداری قرار گیرد. هزینه‌های حمل‌ونقل هم ندارد.ظاهری: محیط‌زیست یک دستگاه اشتغال‌زا نیست لکن توانمند ساز هست. قابلیت‌ها و پتانسیل‌های زمین های که وجود دارد را احصاء و آن‌ها را معرفی می‌کند و از مسئولین می‌خواهد برطبق آن اشتغال پایدار و حفظ محیط‌زیست را دارا باشند، دستگاه‌های دیگر مثل صنعت های و معادن برطبق ضابطه های و قوانین باید مشی کنند.
* نظر شما در مورد کارهای موردنیاز در شاهوار چیست؟
ظاهری: سازمان‌های مردم‌نهاد در قالب بازوانی برای محیط‌زیست می باشند که محیط‌زیست را در اهدافی که در زمینه بهره‌برداری خردمندانه از طبیعت هست کمک می‌کنند؛ ایجاد معیشت پایدار جوامع بومی سرانجام حفظ محیط‌زیست را نیز به دنبال دارد. اصل ۵۰ قانون بنیادی می‌گوید حفظ محیط‌زیست تنها مربوط به یک دستگاه نیست لکن وظیفه عمومی تلقی می‌شود و همه موظف می باشند محیط‌زیست را حفظ نمایند چراکه این ودیعه الهی باید با حفظ امانت به آیندگان سپرده شود.
جعفریان: باسیاست فعلی مغلوب کلیدی در این دوئل «محیط‌زیست» هست چراکه معدن‌کاوی خطر خراب کردن محیط‌زیست را به‌شدت بالا می‌برد کارخانه‌های فراوری آلودگی زیست‌محیطی بالایی دارند و از طرف دیگر شغل ها ایجادشده از این طریق به سبب محدود بودن ذخایر معدنی آن‌قدرها پایدار نیستند که بخواهیم طولانی‌مدت روی آن حساب کنیم، شاید بعضی اشخاص درآمدی را نیز کسب نمایند ولی برای مالک معدن و کارگران به‌زودی ماده معدنی تمام شده و بیکار می‌شوند.می‌شود بر روی پروژه‌هایی سرمایه‌گذاری کرد که با توسعه پایدار هماهنگ باشد، بزرگ‌ترین مرجع استفاده از انرژی باد و خورشید در استان سمنان وجود دارد و می‌توانیم با صادرات برق به سایر استان‌ها محیط‌زیست خودمان را با استفاده از انرژی‌های نو و تجدید پذیر و پایدار سالم نگه‌داریم و سال‌ها برای درآمدزایی بر روی آن حساب کنیم.می‌توانیم از محیط‌زیست و مراجع طبیعی و زمین برای اکو توریسم و ژئوتوریسم استفاده نماییم که این ظرفیت در استان سمنان بسیار عالی هست. کویر نمک حاج علی‌قلی و دشت نمک بین معلمان و جندق نمونه بارز آن می باشند؛ به چه سبب باید در طرود معدن پتاس دایر شود درصورتی‌که با ژئوتوریسم می‌توان برای سال‌ها و ده‌ها نفر شغل ایجاد نمود.
*به عقیده شما آیا راهکاری وجود ندارد که هم بتوان معدن را داشت و هم محیط‌زیست؟
امیرزاده: شاید بتوانیم معادن را به روش‌هایی بهره‌برداری کنیم که آسیب کمتری به محیط‌زیست وارد کند اما باید دید اولویت کشور کدام هست؛ حالا دولت‌مردان و عموم جامعه این نکات را فهمیده‌اند که یکی از مسائل عمده در صدر کشور، آب و در کنار آن مسائل محیط‌زیستی هست. این بر تارک مشکلات کشور قرارگرفته، در نتیجه زمانی به اینجا برسیم که مجبوریم بین آب و اشتغال یکی را انتخاب نماییم درواقع حیات را انتخاب خواهیم کرد. در منطقه‌ای مثل شاهوار که یک کوه درواقع شاهرگ حیاتی یک سرزمین هست قربانی اشتغال تعداد محدودی می‌شود، باید سبک و سنگین کنیم که یک منطقه را از زیست بیندازیم یا منطقه را قربانی اشتغال کاذب کنیم و سرانجام اشتغال در پیشگاه محیط‌زیست قربانی می‌شود.اگر بگذاریم سرزمین عناصر حیاتی خودش را حفظ نماید به‌طور یقین در کوتاه‌مدت معیشت و اشتغال کم‌مایه‌تری ایجاد کند در درازمدت آن اقتصاد پایدارتر می باشد، بهره‌برداری از معادن را می‌توان به یک درخت میوه تشبیه کرد که قطع غیرمنتظره آن شاید اشتغالی را ایجاد کند اما درگذر زمان پایدار نخواهد بود.برنامه‌های تصمیم سازان کشور بر این منوال سوق دارد که محیط‌زیست زیادتر قربانی اشتغال یا منفعت های کوتاه‌مدت اقتصادی شود کما اینکه سیاست‌گذاری‌ها نیز این علامت را به ما می‌دهند. انتظار می‌رفت دولت جدید قوانین، سیاست‌ها و نگرش‌ها را به سود محیط‌زیست تغییر دهد اما در کمال تأسف چرخشی به سمت نابود شدن محیط‌زیست را می بینیم که امید داریم این نگرش عوض شود.اینکه چهره محیط‌زیست را مخدوش کنیم تحت این عنوان‌که از آن پول و اشتغال حاصل کنیم در درازمدت و کوتاه‌مدت نابود شدن سرزمین را خواهیم داشت. در کوه‌های شاهوار شاهرود حیات مردم منطقه دچار اختلال شده هست و با استمرار آن، حیات از آن منطقه خواهد افتاد.

*به نظر شما مسئولین چه عملکردی تاحالا داشته‌اند؟
جعفریان: مسئولین کارکرد چندان خوبی در نگه‌داشتن محیط‌زیست نداشته‌اند که زیادتر به کارهای بوروکراتیک و کاغذبازی‌ها برمی‌گردد اما در مقابل سازمان‌های مردم نهاد بااینکه نوپا می باشند توانستند قسمت قابل‌توجهی در آگاه کردن مردم دارا باشند و بااینکه هیچ رسانه‌ای هم در اختیار آن‌ها نبود اما در هر مکانی توانستند قسمت خوبی در آگاه کردن مردم دارا باشند و باید موردحمایت واقع گردند. با توجه به قوانین فعلی معدن‌کاوی با قوانین روز دنیا و محیط‌زیست در تقابل هست و باید قوانین جدید نوشته و نظارت‌ها عوض شود.امیرزاده: در مبحث معادن ما دچار خمودگی هستیم. باید از دستگاه قانون‌گذار کشور مصرانه بخواهیم قوانین را به سود نگه داشت سرزمین و حفظ محیط‌زیست تعویض کند و اگر قرار باشد که با همان قوانین گذشته عمل شود بحران جدی خواهیم داشت؛ بنابراین اگر بخواهیم کوه‌ها و رودخانه‌ها را حفظ نماییم مجبوریم قوانین را به سود محیط‌زیست تغییر دهیم و از طرف دیگر در کنار قوانین سیاست‌ها و نگرش‌های دولت و مردم نیز باید تغییر پیدا نماید.گلزار: سازمان‌های مردم‌نهاد به‌ویژه در شاهرود تمام کوشش خود را برای جلوگیری از نابود شدن بزرگ‌ترین محور آب ساز منطقه انجام داده‌اند. به مدت یک سال و نیم در دفتر خانه ملت تیم تخصصی تشکیل دادیم و مشاوره‌هایی به نماینده مردم شاهرود در مجلس عرضه گردید ولی هیچ رخدادی عملا صورت نگرفت.سرانجام تیم تصمیم به قطع ارتباط با دفتر خانه ملت گرفت. با فرماندار هم جلسه داشتیم و مواردی را یادآور گردیدیم که آن‌هم نتیجه‌ای نداشت. حتی با شخص وزیر صنعت، معدن و تجارت هم تلفنی صحبت کردیم که در کمال تعجب اظهار بی‌اطلاعی کردند. باید قبول کرد که سازمان‌های مردم‌نهاد ازآنجایی‌که قدرت اجرایی ندارند باید زیادتر روی تنویر افکار عمومی و آگاهی‌رسانی به مردم البته اگر به تشویش اذهان عمومی تعبیر نشود، معطوف گردند. سمن‌های شاهرود در کمال خوشبختی در این بخش سرافراز می باشند. رسانه‌ها در این بخش به‌خوبی دغدغه‌های ما را که تنها حفظ منفعت های ملی هست پوشش دادند و امروز دیگر در شاهرود و حتی در خود تاش که گمان می‌رود مردم آن ذی‌نفع در این معدن می باشند، کسی را نمی‌یابید که از شیوه بهره‌کشی از شاهوار دلواپس نباشد. جوانان روستای تاش حتی حاضر به پذیرفتن ساخت ورزشگاه در مقابل آنچه بر شاهوار می‌رود نشدند و این نشانه خوبی از رشد اجتماعی و آگاهی‌های زیست‌محیطی مردم منطقه هست.از سال ۹۶ تا امروز دست‌کم چهار تیم تخصصی سمن‌های زیست‌محیطی کشور اقدام به بازدید میدانی و ارزیابی آنچه بر شاهوار می‌رود کرده‌اند که خروجی این بازدیدها همان بود که با مردم و مسئولین در میان نهادیم و استمداد مشارکت برای دست‌کم اصلاح وضع برداشت فعلی بوکسیت داشتیم ولی همه آن‌ها بی‌حاصل بود و ظرفیت برداشت‌ها و تخریب‌ها هرروز گسترده‌تر می‌شود.جدول ذیل عمده استدلال‌های قبول کنندگان معدن بوکسیت هست که البته حاضر به بیان رسمی آن‌ها در میزگرد نشده و حتی اذن ضبط کردن صدایشان را نیز برای حضور در میزگرد ندادند که در بین آن‌ها سه مدیر دولتی نیز حاضر بود.

این مطلبو از دست ندید!  خاص ترین بچه های دنیا که از عجایب خلقت به حساب می آیند
سخنان متولیان در ارتباط با معدن شاهوار توضیحات
اشتغال معدن هم‌اکنون برای عده ای از اشخاص بومی اشتغال ایجاد نموده که تعطیلی آن موجب آسیب رسیدن به کارگران می‌شود
احتیاج کشور به آلومینیوم آلومینای جاجرم یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان شمش آلومینیوم کشور هست که اگر تعطیل شود آسیب زیاد اقتصادی به دنبال دارد
توسعه منطقه منطقه تاش تاحالا محروم بوده و این معدن موجب سرازیر شدن امکاناتی مثل لوازم  ورزشی و رفت و آمد مسئولین ارشد و دیده شدن مشکلات می‌شود
عدم قدرت واردات بوکسیت به سبب نوسانات ارزی و تحریم واردات بوکسیت از خارج مقدور نیست و نزدیک‌ترین مکان به جاجرم شاهرود شمرده می‌شود
بزرگنمایی فعالین محیط‌زیست فعالین محیط‌زیست با بزرگنمایی اهتمام در خراب کردن چهره معدن و توسعه اقتصادی استان سمنان و استان خراسان شمالی دارند حال‌آنکه معدن با رعایت نکات زیست‌محیطی فعالیت می‌کند
شاهوار عرصه ملی هست شاهوار مربوط به گروه خاصی نیست که خود را دوستدار محیط‌زیست می‌دانند پس نباید گذاشت این عده برای کوه عمومی که مربوط به همه هست تصمیم دریافت کنند.
دغدغه اقتصادی دوستداران محیط‌زیست از اقشار مرفه و بی درد می باشند که تعطیلی معادن و بیکاری را فهم نمی‌کنند بنابراین نباید به آن‌ها بها داد.
توسعه صادرات معدن بوکسیت می‌تواند مراودات اقتصادی بین استان خراسان شمالی و سمنان و حتی صادرات (همه فرآورده ها تولیدی) به سایر کشورهای جهان را نیز مهیا کند.