تاریخ: ۴:۴۱ :: ۱۳۹۶/۱۱/۰۴

به گزارش راهنمای سفر من به نقل از گروه وبگردی باشگاه خبرنگاران جوان،   دکتر امیر شعبانی، عضو انجمن روانپزشکان ایران امروز در جهان، اختلال افسردگی در میان شایع‌ترین و آسیب‌زاترین اختلالات و بیماری‌ها جای دارد. شعار سال کنونی سازمان جهانی بهداشت در سال جاری “بیایید در مورد افسردگی گفت وگو کنیم” شعار سال کنونی سازمان جهانی […]

به گزارش راهنمای سفر من به نقل از گروه وبگردی باشگاه خبرنگاران جوان،   دکتر امیر شعبانی، عضو انجمن روانپزشکان ایران امروز در جهان، اختلال افسردگی در میان شایع‌ترین و آسیب‌زاترین اختلالات و بیماری‌ها جای دارد. شعار سال کنونی سازمان جهانی بهداشت در سال جاری “بیایید در مورد افسردگی گفت وگو کنیم” شعار سال کنونی سازمان جهانی بهداشت در سال جاری “بیایید در مورد افسردگی گفت وگو کنیم” مدنظر داشته شده هست. پژوهش معتبری که جدیدا انجام شده نشان می‌دهد میزان اختلال افسردگی در ایران بالاست و از زیادی از کشورهای دیگر نیز فزونی یافته هست. علاوه بر این می‌دانیم که افسردگی زمینه‌ساز بروز زیادی از بیماری‌های جسمانی هست و زیادتر آنان بدون کنترل افسردگی، به بهبودی کامل نمی‌رسند.

بیشتربخوابید:  استرس خوب هم داریم؟!

از طرف دیگر وجود افسردگی در یک یا چند تن از اعضای هر خانواده، تندرستی روان سایر اشخاص خانواده را نیز تهدید می‌کند و در مجموع به افت کارایی و کیفیت زندگی کل خانواده و از دست رفتن احساس خوشبختی منتهی می‌شود؛ به همین سبب پیشگیری از بروز افسردگی از یک ‌سو و مدیریت و معالجه مناسب آن از طرفی دیگر اهمیت زیادی در مسیر دستیابی به شاخص‌های تندرستی فرد، خانواده و اجتماع دارد. معالجه مناسب افسردگی باید سه خصوصیت با اهمیت داشته باشد. غفلت از هریک از آنان امکان دارد تبعات حاصل، درازمدت یا گاهی جبران ‌ناپذیر داشته باشد؛ چون افسردگی در صورت مزمن شدن، شدیدتر شدن و یا عود کردن تحولات مغزی و محیطی بیشتری در پی دارد و معالجه آن به‌تدریج سخت تر و تبعات آن غیرقابل‌ بازگشت‌تر می‌شود.

معالجه مناسب افسردگی باید سه خصوصیت با اهمیت داشته باشد:

خصوصیت اول درمان‌های مناسب افسردگی

خصوصیت اول روش مناسب برای معالجه افسردگی تشخیص و آغاز به ‌موقع هست و در پژوهش‌ها نشان داده شده هست که دیرکرد در آغاز معالجه افسردگی به عود زیادتر آن منتج می‌شود و هر عود افسردگی نیز به ‌نوبه خود با احتمال بالاتر عود بعدی و پیامد ناگوارتر همراه می‌شود.

علاوه بر آن گاهی افسردگی در حدی هست که دیرکرد در معالجه، در همان زمان می‌تواند تبعاتی جدی مثل از دست دادن شغل، از هم‌ پاشیدگی خانواده یا حتی خودکشی داشته باشد.

خصوصیت دوم درمان‌های مناسب افسردگی

خصوصیت دوم این درمان‌ها تشخیص درست نوع افسردگی هست. شاید بعضی ندانند که افسردگی انواع و اقسامی دارد و برطبق نوع، شدت و خصوصیاتی دیگر، روش درمانی تاثیرگذار انتخاب می‌شود.

به‌ عنوان مثال، امکان دارد یک فرد ورزش کردن را برای معالجه افسردگی خود کافی بداند، فردی دیگر عزیمت کردن را، یا استفاده دوا، روان‌ درمانی، مشاوره، هیپنوز یا هیپنوتیزم، طب سنتی، یا طب سوزنی را روش مناسب بداند.

به‌ کارگیری هر روش درمانی باید بر یک تشخیص درست استوار باشد. افسردگی متاثر از مشکلات متفاوتی هست:

افسردگی متاثر از یک مریضی داخلی، هورمونی یا مغزی مشخص یا شناخته ‌نشده
افسردگی متاثر از استفاده یا قطع یک ماده
افسردگی متاثر از یک دلیل محیطی
افسردگی دوقطبی
افسردگی فصلی
افسردگی همراه با سوگ
افسردگی متاثر از مشکلات متفاوتی هست:و مورد ها دیگر هر کدام پروتکل درمانی خاصی دارد.

خصوصیت سوم درمان‌های مناسب افسردگی

خصوصیت سوم شیوه های معالجه افسردگی انتخاب روش تاثیرگذار معالجه هست، روش معالجه طبق نوع افسردگی و شرایط مخصوص هر فرد تعیین می‌شود و راهنماهای بالینی معتبری در جهان برای مشخص کردن جایگاه علمی و اولویت هر روش در میان سایر روش‌ها تدوین شده و مورد استفاده هست. عدم بهره‌گیری از نتیجه های پژوهش ها معتبر و نتیجه های مورد اجماع جهانی، و به‌کارگیری روش‌هایی که به شیوه‌ای علمی آزموده نشده‌اند به نحو بالقوه همان پیامد معالجه دیرهنگام و تشخیص غلط را در پی دارند.

آیا معالجه افسردگی با دوا های گیاهی امکان پذیر هست؟

معالجه گیاهی افسردگی

فرد امکان دارد با این گمان که با ورزش کردن، اصلاح تغذیه یا استفاده از دوا های گیاهی و… را در پیش گرفته و به این شکل از استفاده دوا های ضدافسردگی جلوگیری کرده هست، او در حقیقت با این شیوه آغاز معالجه تاثیرگذار را به دیرکرد انداخته و احتمال بروز تبعات بعدی را افزایش داده هست.

هرچند ورزش کردن امری بسیار پسندیده و اصلاح تغذیه نیز در مواردی ضروری هست، اما کنار گذاشتن روش کلیدی و خط اول معالجه افسردگی با انجام مورد ها فوق توجیه نمی‌شود. علاوه بر این این توجیه که استفاده یک داروی گیاهی به سبب کم‌ عارضه ‌بودن جایگزین استفاده داروی کلیدی گردد، به کل مردود هست.

قبل از آن‌که یک داروی کم ‌عارضه‌تر جایگزین دارویی با احتمال عارضه ها جانبی زیادتر گردد، تاثیرگذار بودن روش و حتی مؤثرتر بودن آن نسبت به سایر گزینه‌ها دارای اهمیت بنیادی هست. این‌که یک داروی گیاهی یا روش سنتی بخواهد به‌ عنوان خط اول معالجه اختلال افسردگی به‌کار رود باید در راهنماهای بالینی در جایگاهی بالاتر از سایر روش‌ها قرار گرفته باشد که البته هیچ کدام از این دوا ها تا به حال در این جایگاه قرار نگرفتند. هرچند اقلام انگشت ‌شماری از آنان در راهنمای ذکر شده تعیین جایگاه شده‌اند، اما این موقعیت اصلاً در اندازه‌ای نیست که به گونه ای که حالا در رسانه‌های عمومی تبلیغ می‌شود بتواند آنان را فراتر از درمان‌های تاثیرگذار موجود مثل دوا ها و روان ‌درمانی‌ها قرار دهد.

باید به این نکته هم توجه گردد که دوا های گیاهی انگشت شمار مورد اشاره در راهنمای بالینی، اغلب با توصیه‌های رایج در رسانه‌ها متفاوت‌اند و اکثریت قاطع دوا های گیاهی رایج و تبلیغ‌شده جایی در راهنماهای علمی مورد اجماع ندارند. دوا های گیاهی انواع زیادی دارند که بر پایه دانش امروز، تنها تعداد انگشت‌شماری از آنان امکان دارد برای مورد ها «غیرجدی» افسردگی قابل تجویز باشند.

به گفته این عضو انجمن روانپزشکان در میان روش‌های علمی معالجه اختلالات افسردگی که در خط اول معالجه مورد ها متوسط تا شدید قرار گرفته‌اند، هنوز دوا ها مهم‌ترین می باشند و بیشترین ظواهر به سود اثربخشی یا به عبارت دقیق‌تر هزینه-اثربخشی آنهاست. با این وجود، روان‎‌درمانی بویژه از انواع شناختی-رفتاری و بین‌فردی دارای ظواهر کافی برای به‌کارگیری در مورد ها افسردگی ضعیف تا متوسط هست و هنگامی که در کنار معالجه دارویی استفاده گردد کارایی بیشتری از اثر مستقل هریک از درمان‌های دارویی و روان‌درمانی به‌دست خواهد آمد.

تجویز نورو فیدبکNeurofeedback قابل تایید نیست

می‌توان روان‌درمانی را در کنار معالجه دارویی در مورد ها افسردگی شدید به‌کار برد، روان درمانی به‌عنوان معالجه نگهدارنده اختلال افسردگی برای جلوگیری از برگشت افسردگی نیز در کنار معالجه دارویی یا به ‌تنهایی تاثیرگذار هست. با این وجود در زیادتر مورد ها اختلالات افسردگی متوسط تا شدید، با توجه احتمالا عود و مبدل آن به نحو مقاوم به معالجه، استفاده دوا ضروری هست.

ابزارهایی هم برای معالجه افسردگی در مورد ها مقاوم به معالجه در دسترس هست که بیشترین ظواهر موجود برای اثربخشی آنان به معالجه با تشنج ‌درمانی الکتریکی* یا ECT تعلق دارد و پس از ان rTMS یا همان تحریک مغناطیسی* از طریق جمجمه نیز به ‌عنوان ابزاری با مورد ها تجویز محدودتر موجود هست. ابزاری به اسم نوروفیدبک (شیوه درمانی بر مبنای تغییر در امواج مغز است) نیز امکان دارد برای معالجه افسردگی تبلیغ گردد، اما حقیقت آن هست که تا به حال اثربخشی آن در این زمینه ثابت نشده و تجویز آن قابل تأیید نیست.

**تشنج‌درمانی الکتریکی یا معالجه با ضربهٔ الکتریکی تشنج آور Electroconvulsive therapy یا ECT: معالجه اختلالات روانی با استفاده از گذر جریان برق از مغز می‌باشد.

**تحریک مغناطیسی مغز یا بطور دقیق‌تر تحریک مغناطیسی مغز از راه جمجمه (Transcranial magnetic stimulation) یا TMS: به یک روش تحریک مغناطیسی عصبی گفته می‌شود که بر روی نواحی کوچک و محدودی از مغز اعمال می‌شود. این روش عارضه های وارد گردیده به مغز را ارزیابی و اندازه گیری می کند. rTMS

گروه تندرستی سیمرغ