تاریخ: ۱۵:۰۷ :: ۱۳۹۷/۱۰/۲۰
تهران؛ رکورددار خراب کردن طبیعت

هوشنگ ماهرویان| ۶۰، ۷۰ ۶۰، ۷۰ سال پیش وقتی از خیابان دربند پایین می‌آمدی آب شفافی را در جوی آب می‌دیدی که دلت می‌آمد با آن آب صورتت را بشویی؛ حتی اگر تشنه بودی از آن آب بنوشی.     تهران شهری بود با جمعیتی زیر یک پنجم جمعیت کنونی و آن آب هم آب […]

تهران؛ رکورددار خراب کردن طبیعتهوشنگ ماهرویان| ۶۰، ۷۰ ۶۰، ۷۰ سال پیش وقتی از خیابان دربند پایین می‌آمدی آب شفافی را در جوی آب می‌دیدی که دلت می‌آمد با آن آب صورتت را بشویی؛ حتی اگر تشنه بودی از آن آب بنوشی.     تهران شهری بود با جمعیتی زیر یک پنجم جمعیت کنونی و آن آب هم آب قنات بود که در جوی‌ها روان می‌شد. ولی پس از چند دهه جمعیت فراوان گردید و تهران اگوی کلان نداشت.   پس برای فاضلاب‌ها چاه حفر می‌شد و فاضلاب به زیرزمین می‌رفت که گاه نظیر چشمه فاضلاب بیرون می‌زد و بوی تعفن هم می‌داد.   چنان شده بود که سر زیادی از چهارراه‌ها چاه زده بودند و با پمپ، گندآب‌ها را بیرون می‌کشیدند.   اما باز بدون هیچ برنامه جامعی برج و آپارتمان ساخته گردید و فاضلاب‌ها درون چاه‌ها رفت.     ولی ما با جمعیتی چند برابر، منحصرا اگو‌های کوچک و محدودی داشتیم که پاسخ هیچ فاضلابی را نمی‌داد.   تازه گاه فاضلاب از دریچه‌های آن هم به بیرون فوران می‌کرد؛ تا جایی که اگر نیمه‌شب به خیابان جردن یا فرشته می‌رفتی، از بوی فاضلاب بینی‌ات را می‌گرفتی. حالا به جای آب قنات، فاضلاب بود که در جوی جاری شده بود و دیگر خبری از درختان توت و گردو و گیلاس در باغ‌های خیابان فرشته نبود.   این فاضلاب زیرزمینی چنان معضلی ایجاد نمود که مسئولین احداث مترو در تهران در هراس بودند که نکند این فاضلاب، سیل زیرزمینی گردد و مترو را با خود ببرد یا خراب کردن کند.   بعد برای تأمین آب چنان چاه‌های عمیق و زیادی زدیم که سطح آب زیرزمینی پایین و پایین‌تر رفت و با فرونشست زمین و ایجاد چاهک‌ها و فرورفتگی‌هایی در زمین روبه‌رو گردیدیم که در جهان بی‌نظیر بود. آری ما رکورد را شکستیم؛ رکورد در خراب کردن طبیعت. باز این روند را ادامه دادیم و باز چاه فاضلاب زدیم و نپرسیدیم آیا تهران گنجایش این جمعیت را دارد؟ آیا فکری به حال هوای آلوده و ترافیک ترسناک و فاضلاب آن کردیم؟ تهران بزرگ و بزرگ‌تر گردید و با گران‌شدن ملک و کرایه آن، شهر‌های اطراف تهران هم بزرگ گردید. باز این روند را ادامه دادیم و باز چاه فاضلاب زدیم و نپرسیدیم آیا تهران گنجایش این جمعیت را دارد؟
پس صبح به تهران می‌آمدند و عصر برمی‌گشتند و این جمعیت حدود چهار، پنج میلیون بود. صبح زود در بزرگراه کرج همه به طرف تهران روانه گردیدند و عصر در جهت تصویر. تهران بزرگ و بزرگ‌تر گردید.
در شمال تهران کوه‌ها را اشغال کردند و باز ساخت‌وساز‌های دهشتناک. یکی از آن‌ها در هزارو ۸۰۰ متری و روی گسل زلزله‌خیز و اسمش گردید دانشگاه آزاد. با جاده‌ای که پیاده هم با بیم می‌روی؛ وای به حال اینکه با اتوبوس بالا بروی. جاده‌ای که نه پیچ‌هایش با استاندارد‌های جاده‌سازی همخوانی دارد، نه محافظ جاده‌ای دارد که اتومبیل به دره سقوط نکند.   ما با تهران زیبای ۶۰ سال پیشمان چه کردیم؟ آیا فکر کردیم که تهران توان جواب‌دادن به مساله آب و فاضلاب و رفت‌وآمد ماشین را ندارد؟   این افراط‌کاری و این بازی با طبیعت چنان کرده هست که نمی‌دانیم بوی تعفن که چند روز هست در تهران پخش شده، از کجاست. یاد باغ‌های توت فرحزاد و درختان توت باغ‌های نیاوران می‌افتم که همه خراب کردن شده‌اند، درختانشان نابود شده و جای آن‌ها را آپارتمان‌های بدقواره گرفته که با بی‌سلیقگی ساخته شده هست.   ما این همه فار‌غ‌التحصیل معماری و شهرسازی داشتیم، ولی یک نقشه جامع برای توسعه تهران نداشتیم.   راستی چرا؟ مگر گسترش تهران به نقشه جامع احتیاج ندارد؟ تهران بدون هیچ نقشه جامعی گسترش یافت، خانه‌ها و باغ‌هایش خراب کردن و درختانش قطع گردید و پر گردید از آپارتمان‌هایی ناهماهنگ و زشت که با آپارتمان کناری همخوانی نداشتند؛ یکی با روبنای سنگی و دیگری سیمانی و بعدی آجری، یکی جلوی پنجره دیگری را گرفته بود و یکی شش طبقه و دیگری چهار طبقه و دیگری دو طبقه بود و شهرداری که مجوز داد، منحصرا به فکر گرفتن حق تراکم بود و دیگر هیچ.   بسازبفروش‌ها بودند و فکر نفع زیادتر.   در کوچه‌ای باریک که مطلقا استعداد ساخت آپارتمان را ندارد، آپارتمان شش‌طبقه ساخته گردید و ۱۲ خانواده در آن ساکن گردیدند با دست کم ۱۲ اتومبیل که امکان رفت‌وآمد در کوچه را ندارند. در خیابانی که عرض آن پاسخ خانه‌های یک‌طبقه ویلایی را می‌دهد، مجتمع بزرگ تجاری ساخته می‌شود و خیابان از رفت‌وآمد ماشین تماما مسدود می‌شود و کسی هم جوابگو نیست.
هنوز هم که هنوز هست، واقعا به فکر نقشه‌ای جامع برای شهرهایمان نیفتاده‌ایم. راستی چرا؟ آیا شهرداری به مؤسسه مالی مبدل شده هست؟ آیا دلیل همین هست که تهران مبدل به شهری شیزوفرنیک شده هست؟ . راستی چرا؟ آیا شهرداری به مؤسسه مالی مبدل شده هست؟ آیا دلیل همین هست که تهران مبدل به شهری شیزوفرنیک شده هست؟

این مطلبو از دست ندید!  تصویر/ طبیعت زمستانی آبشار گنجنامه همدان